Jongeren leren de wereld kennen en moeten hun plaats daarin vinden. Ze zijn op zoek. Zowel naar wie ze zijn als naar hoe ze door anderen gezien willen worden. En ze ontdekken nieuwe aspecten over zichzelf. Ze ontwikkelen zelfkennis. Ze zijn op zoek naar een eigen identiteit. Erbij horen en zich geaccepteerd weten is voor jongeren erg belangrijk.
De groep, de klas kan een belangrijk houvast zijn in die zoektocht. Wanneer een leerling onzeker is en bij de groep geen weerklank vindt, niet het gevoel heeft erbij te horen dan zoekt de jongere ergens anders houvast. Internet kan dan een beste vriend lijken. Platforms zoals TikTok, Snapchat, Instagram en tegenwoordig ook ‘meidenhuizen’ op Whatsapp bieden afleiding, entertainment, voortdurend nieuwe prikkels en contactmogelijkheden. Ook zijn er adviezen te vinden over lifestyle, over make-up, over sporten en diëten. Influencers kunnen een schadelijke invloed hebben.
Er wordt een onrealistisch beeld geschetst. Het ‘perfecte’ leven van anderen komt steeds opnieuw voorbij. Grote risico’s zitten in het normaliseren van ongezond gedrag. Jongeren kunnen hierdoor een negatief zelfbeeld ontwikkelen. Gevoelens van onzekerheid worden groter en het zelfvertrouwen daalt nog verder. In sommige gevallen kan deze voortdurende druk bijdragen aan het ontstaan van een verstoorde relatie met eten of zelfs een eetstoornis, met ingrijpende gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid.
Belangrijk is het creëren van bewustzijn. In gesprek gaan met elkaar en delen van elkaars gedachten juist hierover kan helpen.
Doel:
- Het gesprek aangaan op ontspannen laagdrempelige manier
- Argumenteren, luisteren naar anderen
- Verschillen (h)erkennen in elkaars visie
- Leren van elkaars inzichten
- Kritisch denken
- Bewustwording van de invloed van sociale media op zelfbeeld
Werkwijze
- Print de kaartjes met stellingen en knip de kaartjes uit.
- Bespreek klassikaal bovenstaande informatie eventueel met behulp van de PowerPointpresentatie: KLIK HIER
- Verdeel de klas in viertallen.
- Verder nodig: groot vel papier (A-3 formaat) voor elk groepje.
- Teken in het midden van ieder vel een rechthoek en trek vanuit iedere hoek van het vel een lijn naar een hoek van de rechthoek.
- Of download het sjabloon: A4-formaat KLIK HIER of (beter nog) A3-Formaat KLIK HIER
- Geef ieder groepje een ‘placemat’ en een stelling of laat ze zelf een stelling kiezen.
- Voor de kaartjes met de stellingen KLIK HIER
- Leg de placemat in het midden vier aan elkaar geschoven tafeltjes waar de leerlingen rond zitten.
- Alle leerlingen schrijven (in stilte) in hun eigen vak een reactie op de stelling met eigen standpunten en argumenten. Het rechthoekige vak in het midden blijft vooralsnog leeg.
- Wanneer iedereen klaar is gaan ze om de beurt in het groepje voorlezen wat ze hebben opgeschreven zonder dat het groepje hierop commentaar geeft of hierover oordeelt.
- Het is de bedoeling dat ze in het middelste vak een gezamenlijk standpunt opschrijven waar iedereen het mee eens kan zijn.
- De ingevulde vellen ophalen en ophangen.
- Klassikaal de opbrengsten bespreken
Bronnen en literatuur
- Balans. (2026). Omgaan met een eetstoornis in het onderwijs. Opgehaald van balansdigitaal.nl: https://balansdigitaal.nl/ondersteuning-bij/eetstoornissen/omgaan-met-een-eetstoornis-in-het-onderwijs-2
- Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn. (2026, juni 9). Sociale media, zelfbeeld en identiteit. Opgehaald van www.trimbos.nl: https://www.trimbos.nl/kennis/digitale-media-gokken/expertisecentrum-digitalisering-en-welzijn/sociale-media-en-welzijn/sociale-media-identiteit/
- Jolles, J. (2016). Het tienerbrein. Over de adolescent tussen biologie en omgeving. Amsterdam: University Press.
- NJI. (2026, juni 8). Sociale media en identiteitsontwikkeling. Opgehaald van www.nji.nl/: https://www.nji.nl/kennis/mediaopvoeding/sociale-media-en-identiteitsontwikkeling
- Proud2bme. (2026). Voor iedereen met een eetstoornis. Opgehaald van proud2bme: https://www.proud2bme.nl/
Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:
Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.
KlassenKlets
Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:
Werken aan pestpreventie?
Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.
Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop
