Nog meer gesprekken tussen jongeren


Wanneer heel vroeger iemand in zijn eentje gesprekken liep te voeren op straat dan was dat vreemd. Een reden om de ggz in te schakelen. Met het handsfree bellen zijn mensen die alleen zijn en toch hardop praten heel gewoon geworden in het straatbeeld.
Het is fascinerend wat mensen elkaar in de openbare ruimte toevertrouwen. Hoe ze met elkaar praten over ervaringen, over hun kinderen, over opvoeden, over de dagelijkse dingen, over álles eigenlijk. Ook op het terras, tijdens het boodschappen doen, bij het wachten in een rij praten mensen met elkaar.
Ik vang flarden op. Door zo’n korte observatie onder een vergrootglas te leggen, krijgt zo’n dialoogje een heel nieuwe betekenis. Mijn fantasie slaat ervan op hol. Ik leg het vast.
Hier nog meer opgevangen flarden van gesprekken tussen jongeren.
Ben ik een luistervink? Absoluut!

In de bus

Twee meisjes een jaar of vijftien. Het donkere meisje is lang en dun. Ze heeft een enorme rugzak waarin ze iets lijkt te zoeken. Het andere meisje heeft sluik, blond, lang haar. Ze draagt veel make-up en opvallend grote, zware, valse wimpers. Ze is in de weer met lipgloss en gebruikt haar telefoon als spiegel.
“Zeg je gewoon dat je gymspullen in de was zijn”. Ze tuit haar lippen en stift nog wat extra.
“Ik heb het al”, antwoordt het lange meisje.
“Ohw my god”, zegt de blonde. “Heb je dit gezien?” Ze houdt haar telefoon omhoog. “Zij is zo fake! Zij heeft al een jaar lipfillers.”
“Niet!” reageert haar vriendin.
“Ik zweer het. Het mag pas vanaf achttien, maar ze is gewoon samen met haar moeder naar een nagelstudio gegaan. Zo fake. Moet je dit zien…” Ze zijn er alle twee even stil van. Razendsnel gaan de duimen van het make-upmeisje over de toetsen. Ze laat zien wat ze geschreven heeft. Dan barsten ze in lachen uit…

Drank

“Dus cola, roze koeken en chips”, zegt een lange jongen van een jaar of zestien, zeventien met een zonnebril in zijn haar.
“We moeten nog wachten op Dirk. Die heeft het pasje van zijn broer voor de whisky”, vindt de andere jongen. Hij heeft ernstige acne en een leren jasje dat nonchalant openhangt.
“Hoe duur is dat?” vraagt de lange.
“Ik weet niet. Dirk heeft geen geld, maar die zou voor het pasje zorgen, dus…” zegt de andere.
“Doen we geen drank. Dan gaat Dirk zich toch weer lamzuipen en vervelend doen tegen de meiden én alles onderkotsen. Ik ben wel klaar met die gast.”

Op straat

Twee meisjes van rond de veertien lopen op straat.
“Zag je dat?”, vraagt de een.
“Wat?” vraagt de ander.
“Laat maar, moment is voorbij.”

Strak

De twee meiden staan naast hun stretcher. De een plukt aan de rand van haar bikinibroekje. “Dit is te strak”, zegt ze.
“Valt wel mee”, vindt de ander.
“Zie: het blubbert zo over de rand”, zegt de een, terwijl ze de band laat schieten.
“Doe niet zo gek”, zegt de ander, die ook aan de rand van haar bikinibroekje prutst.
“Ik zie er niet uit”, zegt de een bezorgd.
“Valt echt wel mee”, zegt haar vriendin. “Bij mij is dat ook. En kijk,” ze gaat zitten, “als ik zit!”
“Oh ja”, zegt de een opgelucht. “Oké.”

KlassenKlets:

Wat denken jongeren over heel uiteenlopende onderwerpen?
Wat gebeurt er wanneer ze vragen gaan beantwoorden die niet zo voor de hand liggen?

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om een fijne sfeer te creëren, om de onderlinge band te versterken en het gevoel van saamhorigheid te vergroten zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.
Met KlassenKlets doe je dat op een speelse, laagdrempelige manier.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Meer gesprekken tussen jongeren

Flarden van gesprekken die je in het voorbij gaan hoort kunnen een hele wereld voor je openen. Het zijn bijna korte scenes. Een regisseur zou er zo een film van kunnen maken. Soms word ik erdoor aan het denken gezet, soms krijg ik direct een grote glimlach op mijn gezicht en soms, af en toe, doe ik een waarvol inzicht op.
Soms gaat het echt ergens over, soms gaat het helemaal nergens over. Soms is het verrassend en soms wordt een cliché een niet verwachte waarheid.
Dit zijn nog meer flarden van gesprekken tussen jongeren die ik heb opgevangen.

Op het toilet

Twee meiden staan voor de spiegel. De een doet haar haar, de ander probeert te zien hoe ze er vanachteren uitziet.
“Dus ik zeg”, zegt de een terwijl ze haar haar in een clip doet, “ik zeg: dat doe ik gewoon niet.” Haar haar valt uit de clip. “Shit.” Ze gaat ondersteboven hangen en grijpt haar haar en draait het in elkaar. “Maar ik snap niet dat ze dat gezegd heeft. Iedereen weet toch. Dat doe ik niet toch. Dus ik zeg: als het zo moet ga je maar niet mee, net zo gezellig. Help nou es.” Het andere meisje pakt de haarklip aan.
“Nou, en nou is ze kwaad en zegt ze van alles over mij. Ik pik dat niet. Had ze kunnen weten. Ja zo, beetje hoger nog.” Ze heeft nu een hoge knot op haar hoofd. Ze pakken alle twee hun rugzak en lopen de deur uit.
“Groot gelijk”, zegt het andere meisje terwijl ze de gang oplopen.

Bij baan

Drie jongens van een jaar of dertien. Een lang en gespierd, een groot en stevig en een met een erg grote zwembroek die hij steeds optrekt.
“Hij komt niet meer”, zegt de stevige terwijl hij zijn telefoon in zijn tas stopt.
“Niet?”, vraagt de lange.
“Wat dan?” wil de zwembroek weten.
“Huisarrest”, verklaart de stevige.
“Oh”, zegt de lange en loopt naar de rand van het bad.
“Oké”, zegt de jongen met de te grote broek. Hij neemt een aanloop en springt het water in, terwijl hij met één hand zijn zwembroek vasthoudt.

Teen

Twee meiden op een stretcher, naast elkaar. Het meisje smeert haar benen zorgvuldig in met zonnebrandcrème. “Nee”, roept ze ineens, “Kijk dan: mijn teen!”
Het andere meisje komt overeind. “Wat dan”, vraagt ze.
“Nou, kijk dan. Dat is toch bizar. Kijk mijn kleine teen!” Het meisje legt het flesje met crème naast zich op de handdoek.
“Wat dan?” Het andere meisje buigt voorover.
“Nou”, zegt het meisje met de teen, “kijk eerst eens naar deze voet en dan naar die andere. Zie je?”
“Oh ja”, zegt de ander, “dat is wel gek ja.”
Ze gaan allebei weer liggen.

KlassenKlets:

Wat denken jongeren over heel uiteenlopende onderwerpen?
Wat gebeurt er wanneer ze vragen gaan beantwoorden die niet zo voor de hand liggen?

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om een fijne sfeer te creëren, om de onderlinge band te versterken en het gevoel van saamhorigheid te vergroten zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.
Met KlassenKlets doe je dat op een speelse, laagdrempelige manier.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Gesprekken tussen jongeren

Waar hebben jongeren het eigenlijk over. Waar praten ze over, wat houdt ze bezig. Ik vang vaak gesprekken op of flarden van gesprekken. Gewoon op straat, in de winkel, in te trein of bus. Van die gesprekken waarvan een regisseur zo een film zou kunnen maken. Het zijn kleine inkijkjes in het leven van jonge mensen.

Niet de studieloopbaangesprekken of begeleidingsgesprekken die ze met begeleiders of mentoren voeren. Niet de diepgaande gesprekken over de studievoortgang of over hun motivatie of over hoe ze zich voelen in de groep.
Maar gewoon de gesprekken die ze met elkaar voeren. Nergens over. Ergens over. Niet geschikt/bedoelt voor volwassenen. Maar ja, ik hoor het. Ik luister het actief af. En ik leg het vast.   

WO III

Twee jongens van een jaar of zeventien, achttien. Zwarte joggingbroeken, zwarte hoodies, de capuchon op met daaronder een cap. Ze staan met hun fatbikes voor het fietsenrek van de supermarkt.
“Ik ga na de zomer in dienst”, zegt de ene jongen stellig. “Mijn vader vindt het goed, mijn moeder niet. Die zegt: ‘Ja, maar de Derde Wereldoorlog komt eraan’, alsof ik dat niet weet. Daarom juist. Ik wil vechten, en met drones.”
“Met drones is wel vet”, vindt de andere jongen. “Maar ik ga niet in het leger. Ikke niet.”

Tussenjaar

De kassière lacht. “Nee, ik heb al drie jaar een tussenjaar.” Ze praat tegen het meisje dat kassa 2 bedient. “Ik mocht een tussenjaar maar dan moest ik wel werken of iets zinnigs doen. En nu ben ik aan het sparen. Huisje, boompje, beestje.”
“Ik blijf hier niet werken”, zegt het meisje van kassa 2 “Ik weet gewoon alleen niet wat ik moet gaan doen. Ik zou wel naar Amsterdam willen, of Utrecht. Maar kamers zijn daar niet te betalen.”
“Dat is vierenvijftig euro zestig. Pinnen?” vraagt de kassière, “Stufie doen”, roept ze achterom.
“Ja”, zegt kassa 2, “en dan de rest van mijn leven in de schulden.”
“Bonnetje?” vraagt kassa 1.

In de trein

Jongen van een jaar of zestien met een laptop op schoot telefoneert:
“Heb jij dat ding al ingeleverd dan?”
“Die van Nederlands man.”
“Bro, deadline is vanavond.”
“Weet ik toch.”
“Nee, beetje AI gebruikt.”
“Nee, nee, gewoon het begin enzo.”
“Nee serieus, de rest heb ik zelf gedaan… soort van.”
“Hou op, man. Komt goed, ik ben er nu mee bezig alleen de wifi in de trein is niet te doen man.”
“Ik krijg nu echt zo’n lap tekst… ik ga dat echt niet allemaal lezen.”
De jongen beëindigt het gesprek. Zucht diep, staart even uit het raam en begint te lezen.

KlassenKlets:

Wat denken jongeren over heel uiteenlopende onderwerpen?
Wat gebeurt er wanneer ze vragen gaan beantwoorden die niet zo voor de hand liggen?

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om een fijne sfeer te creëren, om de onderlinge band te versterken en het gevoel van saamhorigheid te vergroten zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.
Met KlassenKlets doe je dat op een speelse, laagdrempelige manier.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Helpend en belemmerend op stage

“Ik moest meteen de eerste dag al mensen wassen, dat was best confronterend.”
“Ik snapte de grapjes niet. Ik nam alles serieus. Ja dat was voor de rest lachen natuurlijk. Ik werd er onzeker van. Ik snapte het niet.”
“Het was zo leuk. Ze hebben er alles aangedaan om mij op mijn gemak te laten voelen.”
“Werken met kinderen leek me altijd al leuk. Maar het is niet alléén maar leuk.”

Studenten ontwikkelen tijdens een stage kennis en vaardigheden, maar juist door het reflecteren op stage een beeld van zichzelf als toekomstige professional. De stagiaire van vandaag is immers de collega van morgen.

Tijdens een stage komen studenten verschillende situaties en gebeurtenissen tegen die zowel uitdagend als leerzaam kunnen zijn. Reflecteren op deze ervaringen helpt studenten om stil te staan bij wat zij meemaken, welke belemmeringen zij ervaren en welke factoren juist helpend zijn. Met deze werkvorm worden ze zich bewust van wat ze nodig hebben.

Doel

  • Op een positieve manier terugkijken op de stageperiode
  • Reflecteren op de eigen stage ervaring
  • Stilstaan bij wat belemmerend en wat helpend was
  • Inzicht in hoe het eigen gedrag aan te passen
  • Nadenken over tips voor nieuwe stagiaires
  • Leren van elkaars ervaringen
  • Versterken groepsgevoel
  • Bijstellen leerdoelen
  • Oriënteren op de loopbaan

Voor wie

  • VO
  • Mbo

Werkwijze

  • Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER
  • Bespreek klassikaal de volgende vragen:
    • Wat ging supergoed tijdens je stage?
    • Waar heb je het meeste van geleerd?
    • Was het werk anders dan je had verwacht?
  • Laat leerlingen/studenten individueel het werkblad invullen
  • Verdeel de klas in kleine groepjes
  • Laat leerlingen/studenten de tips die ze voor een volgende stagiaire ingevuld hebben bespreken.
  • Elk groepje maakt een top 3 met de tips die zij het belangrijkst vinden
  • Bespreek de opbrengsten klassikaal na
  • Laat de ingevulde werkbladen inleveren het vormt wellicht een mooie ingang voor een begeleidingsgesprek.

Verder lezen

https://www.slo.nl/handreikingen/havo-vwo/handreiking-se-nlt/examenprogramma/domein-a/a3-reflecteren-lerenhttps://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/zelfsturend-leren-onder-entreestudenten-bevorderen
https://www.nji.nl/kennis/professionalisering/aan-de-slag-met-reflectie

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory


Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

Manosfeer

De manosfeer is een online verzamelnaam voor sociale media, podcasts en platforms die zich richten op jongens en mannen. Influencers bereiken miljoenen jongeren via TikTok, YouTube en Instagram. De content bestaat grofweg uit twee kanten:

Self-improvement: focus op discipline, sport, mentale weerbaarheid, succes en zelfstandigheid.

Ideologische kant: sterke kritiek op moderne genderrollen, feminisme en de huidige maatschappij, vaak met zwart-witbeelden over mannen en vrouwen.

De giftige manosfeer zorgt steeds vaker voor probleemgedrag op school.  Deze werkvorm biedt een handvat om de klas te informeren over de invloed van influencers, over de manosfeer en om met name de toxische kant ervan te bespreken.
De werkvorm is zo ingericht dat er ruimte is voor leerlingen om van gedachten te wisselen over elkaars standpunten zonder dat het polariserend werkt in de groep.

Doel

  • Informatie krijgen over de manosfeer
  • Bewust worden van de invloed van influencers
  • Kritisch nadenken bevorderen
  • Constructief discussiëren
  • Ruimte bieden aan standpunten van een ander
  • Inleven in de standpunten van een ander
  • Bevorderen positieve sfeer in de groep
  • Kritisch leren kijken naar stereotypering

Voor wie

  • Voortgezet onderwijs (VO)
  • MBO

Werkwijze

  • Print voor alle studenten/leerlingen het werkblad uit: KLIK HIER
  • Open de PowerPoint presentatie met informatie over de manosfeer KLIK HIER
  • Wil je nog meer achtergrond-informatie: KLIK HIER
  • Er is ook een videofragment met uitleg uit het tv programma ‘Eva’: KLIK HIER
  • Leg uit wat de manosfeer is en welke kanttekeningen je erbij kunt plaatsen
  • Laat studenten/leerlingen de kaartjes met stellingen uitknippen
  • Studenten/leerlingen maken twee stapeltjes één met stellingen waar ze het mee eens zijn en één met stellingen waar ze het niet mee eens zijn
  • Daarna worden er van elk stapeltjes de drie meest belangrijke uitgekozen
  • In het formulier “Mee eens” op het werkblad schrijven ze op volgorde van belangrijkheid de stellingen waar ze het mee eens zijn over en geven het waarom aan
  • Studenten/leerlingen beschrijven welke redenen iemand kan hebben die het niet met de stelling eens is. Ze vullen het formulier “Niet mee eens” op het werkblad op soortgelijke wijze in
  • Verdeel de klas in kleine groepjes
  • Studenten/leerlingen overleggen om tot een gezamenlijke top 3 te komen van stellingen waar ze het mee eens zijn
  • Indien nodig mogen ze de stellingen aanpassen zodat iedereen in het groepje het eens is of wordt
  • Klassikaal nabespreken. Eventuele vragen:
    Hoe denk je dat relaties tussen mannen en vrouwen erover 10 jaar uitzien als de manosfeer-ideeën de norm worden?
    – Hoe zou de samenleving veranderen als online influencers meer invloed krijgen dan ouders of leraren?
    – Wat gebeurt er als jongeren alleen nog content zien die hun eigen mening bevestigt?
  • Laat de ingevulde werkbladen inleveren het vormt wellicht een mooie ingang voor een begeleidingsgesprek.

Verder lezen

NJI. (2026, 5 15). De impact van de manosfeer. Opgehaald van NJI: https://www.nji.nl/kennis/radicalisering/de-impact-van-de-manosphere

Onderzoek naar invloed manosphere. (2026). Opgehaald van School en veiligheid: https://www.schoolenveiligheid.nl/news/onderzoek-manosphere-onderwijs/

Ribeiro, M. H. (2020). The Evolution of the Manosphere Across the Web. The Evolution of the Manosphere Across the Web.

Reijnen, L. (2026). Manosfeer. Opgehaald van Kieresoe: https://www.kieresoe.nl/wp-content/uploads/2026/05/De-manosphere-artikel.pdf

Het jeugdjournaal Heeft hier ook aandacht aan besteed: De moeite waard. Ook voor de onderbouw van het VO: KLIK HIER

Ook ‘Eva’ besteedde aandacht aan de manosfeer. Bekijk fragment: KLIK HIER

Het Noordbrabants museum heeft een tentoonstelling over mannelijkheid. Dit filmpje sluit misschien mooi aan bij de werkvorm:  KLIK HIER
Bron foto: NoordBrabants Museum


Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory


Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

Reflectie-spiraal stage

Een stage in het mbo is bedoeld om leren in de praktijk mogelijk te maken. Tijdens een stage ontwikkelen studenten niet alleen vaardigheden, maar ook een beeld van zichzelf als toekomstige professional.

Ervaring alleen is niet genoeg is om echt te leren. Pas wanneer studenten bewust reflecteren op hun ervaringen, ontstaat er diepgaand leren en ontwikkeling.

Volgens het ervaringsleren van Kolb bestaat leren uit een cyclus: iets meemaken, erop terugkijken, erover nadenken en het vervolgens opnieuw toepassen. Zonder ontstaat er inzicht in waarom iets werkt of juist niet. Reflectie zorgt voor diepere kennis en betere overdraagbaarheid naar nieuwe situaties.

Doel

  • Op een positieve manier terugkijken op de stageperiode
  • Reflecteren op de eigen stage ervaring
  • Leren van elkaars ervaringen
  • Versterken groepsgevoel
  • Bijstellen leerdoelen
  • Oriënteren op de loopbaan

Voor wie

  • VO
  • Mbo

Werkwijze

  • Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER
  • Bespreek klassikaal de volgende vragen:
    • Wat was het allerleukste tijdens je stage?
    • Waar heb je het meeste van geleerd?
    • Wat had je van te voren helemaal niet verwacht?
  • Laat studenten individueel het werkblad invullen
  • Verdeel de klas in tweetallen of kleine groepjes
  • Laat studenten de ingevulde formulieren bespreken. Laat ze elkaar adviezen en tips geven over hoe je een soortgelijke situatie anders aan zou kunnen pakken.
  • Bespreek de opbrengsten klassikaal na
  • Laat de ingevulde werkbladen inleveren het vormt wellicht een mooie ingang voor een begeleidingsgesprek.

Verder lezen en bronnen

Reflecterend leren SLO : KLIK HIER
Zelfsturend leren Kennisrotonde: KLIK HIER
Aan de slag met reflectie NJI: KLIK HIER

Het ‘Slakkenhuis’ is geïnspireerd op het slakkenhuis model zoals dat door Mieke Verkuijl werd ontwikkeld.

KlassenKlets:

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

workshop groepsdynamiek
workshop groepsdynamiek

Workshop sociale veiligheid



Terug van stage

De stageperiode is een belangrijk stadium in de opleiding. Het opdoen van werkervaring, het zien hoe het nu écht is in de praktijk zorgt vaak voor extra motivatie. Studenten ontdekken of ze nu werkelijk de juiste keuze hebben gemaakt en of het toekomstige beroep bij hen past. Dit kan studie-uitval verminderen en zorgt voor bewustere loopbaankeuzes.
Ook helpt een stage studenten bij het vormen van een realistisch beroepsbeeld. De stage zorgt voor de brug tussen school en de latere baan. Studenten realiseren zich ook welke (beroeps)vaardigheden ze straks nodig gaan hebben. Belangrijk dus om goed met studenten na te praten over de stage. Deze werkvorm is een van die manieren

Doel

  • Op een prettige manier terugkijken op stage
  • Reflecteren op de eigen stage ervaring
  • Leren van elkaars ervaringen
  • Versterken groepsgevoel
  • Koppelen van theorie en praktijk
  • Bijstellen leerdoelen
  • Oriënteren op de loopbaan

Voor wie

VO
Mbo
Hbo

Werkwijze

  • Verdeel de groep in tweetallen of kleine groepjes
  • Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit: KLIK HIER
  • Print voor elk groepje de kletskaartjes uit: KLIK HIER
  • Laat leerlingen/studenten de kaartjes uitknippen.
  • Sommige kaartjes passen misschien niet bij jouw opleiding. Laat studenten deze kaartjes opzij leggen.
  • Leerlingen/studenten kiezen een of twee kaartjes uit en vullen daarmee het werkblad in
  • Leerlingen/studenten gaan vervolgens elkaar bevragen en in gesprek over die kaartjes
  • Bespreek klassikaal de opbrengsten na.
  • Laat studenten het werkblad inleveren: het vormt misschien een hulpmiddel voor een LOB- of begeleidingsgesprek

Bron:

Curio Team verpleegkunde BOL. Met dank aan Jose van Hoek en Linda van Son.

Verder lezen

Goede stage vergroot de kans op een sterke start: https://www.ingrado.nl/actueel/items/onderzoek-goede-stage-vergroot-kans-op-sterke-start-na-het-mbo
Top tien aan actiepunten: https://www.expertisepuntlob.nl/bestanden/Nieuwsbrieven/Vakblad_Profiel_09_2023_p26_30.pdf
Succesfactoren voor werkplekleren https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/succesfactoren-voor-werkplekleren-in-het-mb
Moet ik stage lopen als ik een mbo-opleiding volg? https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/middelbaar-beroepsonderwijs/vraag-en-antwoord/moet-ik-stage-lopen-als-ik-een-mbo-opleiding-volg
Stage en beroepspraktijkvorming
https://www.mboraad.nl/themas/stage-bpv


KlassenKlets
:

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

Pesten en sociale veiligheid

Pesten moet je preventief aanpakken. Besteed heel veel aandacht aan positieve groepsvorming. Dat kan door het inzetten van werkvormen en spelletjesmaar het moet vooral verweven zitten in hoe jij met de klas omgaat. Sta bij voorbeeld bij de deur wanneer leerlingen binnenkomen: je ziet zoveel in die eerste minuten van de les.

Vaak is het goed om je intuïtie te volgen. Soms kom je een klas binnen en zit er een groepje te lachen en is dat prima. Dan denk je ‘leuk dat ze lol hebben samen’. En soms kom je een klas binnen in een soortgelijke situatie waarin een groepje zit te lachen en heb je meteen het gevoel dat er iets niet klopt. Ga in dat geval op je onderbuik gevoel af en probeer te achterhalen of er iets aan de hand is.

Hoe je pesten in een groep moet oplossen kun je het beste in een team, met collega’s die je klas ook goed kennen, bespreken. Een groep waarin gepest wordt is voor leerlingen onveilig maar ook voor jou als docent. Je kunt dan alle steun en feedback van je collega’s gebruiken.

Een van de pestpreventieve maatregelen die je kunt nemen is deze werkvorm uitvoeren met je klas. Of een gedeelte ervan want deze werk en het werkblad bevat meerdere onderdelen. Je zou er ook voor kunnen kiezen om hier twee lessen van te maken.

Doel

  • Informatie overbrengen
  • Stilstaan bij de begrippen ‘sociale veiligheid’ en ‘pesten’
  • Herkennen van situaties die op pesten duiden
  • Laagdrempelig bespreken van de veiligheid in de groep
  • Bewustwording (groeps)gedrag.
  • Verschillen (h)erkennen in elkaars visie
  • Leren van elkaars inzichten
  • Aanscherpen afspraken in de klas
  • Bevorderen positief groepsgevoel

Werkwijze

  • Open de PowerPointpresentatie voor de bovenbouw basisschool en het VO: KLIK HIER
  • Open de PowerPointpresentatie voor het mbo: KLIK HIER
  • Print voor alle leerlingen het werkblad ‘sociale veiligheid en pesten’ uit KLIK HIER. Voor leerlingen in het mbo is dit werkblad geschikt KLIK HIER
  • Bespreek de begrippen ‘Sociale veiligheid’ en ‘Pesten’
  • Laat leerlingen woorden invullen in het woord-web op het werkblad.
  • Bespreek klassikaal aan de hand van de woorden die werden ingevuld:
    • Hebben meerdere leerlingen dezelfde woorden gebruikt?
    • Welke woorden vallen het meest op?
    • Wie wil er naar aanleiding hiervan iets delen met de klas?
  • Laat leerlingen de tabel met situaties invullen.
  • Verdeel de klas in groepjes die vervolgens de antwoorden gaan bespreken.
  • Óf gebruik de PowerPoint en bespreek de situaties klassikaal.
  • Laat leerlingen vervolgens de post-its op het werkblad invullen.
  • Klassikaal nabespreken:
    • Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het gele blaadje.
    • Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het blauwe blaadje.
    • Bespreek of de eerder dit jaar gemaakte afspraken misschien naar aanleiding hiervan moeten worden aangepast.

Verder lezen en Bronnen

  • Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
  • Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
  • Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
  • Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
  • Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024https://www.onderwijsinspectie.nl
  • Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongerenhttps://www.nji.nl
  • Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholenhttps://www.schoolenveiligheid.nl

KlassenKlets:

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

Werkplan Bronzen Weken

De laatste ‘Bronzen Weken’ van het schooljaar kunnen soms pittig zijn zowel voor docenten als
leerlingen/studenten. Soms heb je als mentor het hele jaar een fijne klas gehad waar je fijn mee kon werken. En dan ineens slaat het om. Er zijn kleine akkefietjes, meidenvennijn, ruzies om niets en wanneer je het ene brandje geblust hebt begint er ergens anders weer een verstoring van de orde en de sfeer.
Het einde van het schooljaar nadert en leerlingen/studenten beseffen dat ook. Het kan zijn dat ze de moed hebben opgegeven, ze gaan, zo denken ze, dit jaar tóch niet over dus gaan ze ook geen moeite meer doen, zitten niet lekker in hun vel zijn gedemotiveerd en slepen daar anderen daarin mee.

Groepsdynamisch gezien zijn de deze laatste weken de ‘Adjourning’-fase, de fase van afscheid nemen. Na de meivakantie is het misschien wel extra belangrijk om de groepsdynamiek in de gaten te houden. De zogenaamde ‘Bronzen’ weken zijn aangebroken.

Als docent heb je veel invloed op de groepsdynamiek. Met de juiste werkvormen en interventies op het juiste moment kun je inspelen op verloop van het proces van groepsvorming v an de eerste weken tot aan het eind van het schooljaar. Die laatste weken kunnen misschien wel pittig zijn maar het is een misvatting te denken dat je geen invloed meer kunt uitoefenen op de dynamiek in de groep. Begeleid en stuur het groepsproces en geef richting.

Een programma voor de mentorlessen van laatste weken van het schooljaar is handig. Het ‘Werkplan Bronzen Weken’ is een prettig houvast. Het geeft een overzicht van de fasen waarin groepsvorming verloopt, bevat tips voor mentoren en vakdocenten en welke werkvormen en spellen in welke periode geschikt zijn om in te zetten. Bespreek het werkplan samen met je collega’s of bijvoorbeeld met alle mentoren van een jaarlaag en vul het in. Om het werkplan te downloaden KLIK HIER

Er is ook een werkplan voor de Gouden Weken (bij de start van het schooljaar): KLIK HIER en een voor de zilveren weken (voor de eerste weken na de kerstvakantie): KLIK HIER

Gebruikte literatuur en bronnen

Bakker, M., & Mijland, I. (2009). Handboek positievbe groepsvorming. Oirschot: Quirijn.
Engelen R, v. (2022). De groepscode. Huizen: Pica.
Overveld, K. (2015). Groepsplan gedrag in het voortgezet onderwijs. Huizen: Pica.
Reijnen.L (2018) Groepsvorming en sociale veiligheid
Remmerswaal, J. (1995). Handboek groepsdynamica Nelissen. Barneveld.

Met dank aan Bregje van Goethem en Bart de Wijs

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Kennismakingsspel: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. Juist na de kerstvakantie is het belangrijk om te investeren in groepsdynamiek.
KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie: KlassenKlets

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

workshop groepsdynamiek
workshop groepsdynamiek

Snitchen

“Hé mevrouw: snitchen is stitchen”.
“Ik ga echt niks meer zeggen. Als ik het vertel weet ik zeker dat iedereen mij een snitcher vindt”.
“Ik wil geen verraders als vrienden. Snitchen is gewoon laf”.

Op school speelt vertrouwen een grote rol in hoe jongeren met elkaar omgaan. Er gelden vaak duidelijke, maar ongeschreven regels: wat een klasgenoot je in vertrouwen vertelt, houd je voor jezelf. Tegelijkertijd zorgt die vertrouwensband voor een impliciete verwachting: je praat niet met docenten of andere volwassenen over wat binnen de groep gebeurt. Wie dat wel doet, riskeert reputatieschade. Het label “klikspaan” kan grote sociale gevolgen hebben en zelfs leiden tot buitensluiting.

School is nu eenmaal niet alleen een plek om te leren, maar ook een sociale arena waarin status, acceptatie en identiteit worden gevormd. Uit onderzoek blijkt dat groepsdruk een sterke invloed heeft op gedrag van leerlingen (Nederlands Jeugdinstituut, 2022).

In een vriendengroep is zwijgen soms een vorm van loyaliteit. Leerlingen beschermen elkaar door informatie niet te delen met docenten. Dit kan ervoor zorgen dat problemen onder de radar blijven. Het melden van onveilige situaties of vervelend gedrag wordt snel gezien als klikken. Maar er is een belangrijk verschil tussen snitchen uit eigenbelang en het delen van zorgen uit verantwoordelijkheid.

Deze werkvorm zet leerlingen/studenten aan het denken over wanneer je wel en wanneer je niet een situatie moet melden aan een volwassene.

Doel

  • Bespreekbaar maken van het begrip ‘snitchen’
  • Grenzen verkennen van onderlinge loyaliteit
  • Bewust worden van gevolgen van het niet melden van onveilige situaties
  • Informatie overbrengen
  • Bewustwording van eigen aannames
  • Elkaar beter leren kennen
  • Bewustwording (groeps)gedrag
  • Leren van elkaars inzichten
  • Verschillen (h)erkennen in elkaars visie

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
MBO

Werkwijze 1:

  • Print voor iedere leerling/student een werkblad uit KLIK HIER
  • Leerlingen/studenten lezen de info door en vullen het werkblad in
  • Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier leerlingen/studenten.
  • Leerlingen/studenten bespreken de antwoorden die ze gegeven hebben in hun groepje.
  • Bespreek klassikaal na.
    • Wat valt op?
    • Zijn er grote verschillen tussen de groepen?
    • Waar zijn de groepsleden het over eens?
    • Selecteer de vijf situaties waar de meeste bij ontstond.
    • Wie is er, na anderen gehoord te hebben, van gedachten veranderd?
  • Laat leerlingen/studenten het werkblad inleveren: het kan een thema vormen tijdens een individueel (mentor)gesprek. 

Werkwijze 2:

  • Download de PowerPointpresentatie met de info en de stellingen KLIK HIER
  • Kies de situaties die je wil bespreken
  • Geef alle leerlingen/studenten een wit, een rood en een groen kaartje.
  • De begeleider leest de situaties een voor een voor en de leerlingen/studenten geven aan of ze het ermee eens zijn (door het opsteken van een groen kaartje) of dat ze het er niet mee eens zijn (rood kaartje). Wanneer ze twijfelen gebruiken ze het witte kaartje.
  • Na iedere situatie kunnen een aantal argumenten gegeven worden waarom het wel of geen snitchen is wanneer dit gemeld wordt.
  • De begeleider leidt de discussie.

Verder lezen en Bronnen

  • Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
  • Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
  • Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
  • Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
  • Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024. https://www.onderwijsinspectie.nl
  • Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongeren. https://www.nji.nl
  • Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholen. https://www.schoolenveiligheid.nl

KlassenKlets:

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid