Of pestgedrag wordt toegestaan of juist afgekeurd, hangt sterk af van de normen binnen de groep. Daarom ligt de focus van pestpreventieve werkvormen op het beïnvloeden van de groepsdynamiek en het creëren van een veilige, positieve sfeer waarin leerlingen verantwoordelijkheid nemen voor elkaar.
Leerlingen gaan beseffen waarom ingrijpen belangrijk is. Vaak maakt één leerling die iets durft te zeggen al een groot verschil. Juist daarom is het essentieel dat de hele klas betrokken wordt en dat het normaal wordt om voor elkaar op te komen wanneer iemand te ver gaat.
Een effectieve manier om jongeren hierover na te laten denken, is het werken met dilemma’s. Dilemma’s zetten leerlingen op een laagdrempelige manier aan het denken over gedrag, keuzes en verantwoordelijkheid. De kracht van een dilemma is dat beide standpunten ongeveer even sterk zijn. Er bestaan geen eenvoudige antwoorden en daardoor worden leerlingen uitgedaagd om echt na te denken, naar elkaar te luisteren en hun mening te onderbouwen. Het is belangrijk dat leerlingen begrijpen dat twijfelen of van mening veranderen niet erg is: nadenken betekent immers ook dat je je inzichten kunt bijstellen. Nadenken ís van gedachten veranderen.
Door deze werkvorm worden jongeren zich bewust van wat zij samen kunnen doen om een veilig sociaal klimaat te creëren.
Doel:
- Positieve groepsvorming
- Het gesprek aangaan op ontspannen laagdrempelige manier
- Bespreekbaar maken van thema’s rondom sociale veiligheid
- Pestpreventie
- Verschillen (h)erkennen in elkaars visie
- Leren van elkaars inzichten
- Bewust worden van de invloed die je kunt uitoefenen
Werkwijze
- Print de dilemma-sjablonen uit KLIK HIER
- Kies met welke dilemma’s je in deze groep wil werken
- Verdeel de klas in groepjes
- Leg de dilemma’s op verschillende tafeltjes
- Elk groepje gaat bij een tafeltje staan en krijgt een paar minuten om het dilemma te lezen en de volgende vragen te beantwoorden:
- Wat vinden wij?
- Waarom?
- Ze schrijven kernwoorden of korte zinnen op het papier in een van de vakjes.
- Daarna gaan ze naar het volgende tafeltje lezen het dilemma en de reactie daarop. Ze schrijven daar weer een reactie bij. Ze kunnen reageren op het dilemma, op de reacties of op allebei.
- Zo schuiven de groepjes door tot ze de meeste dillema’s gezien hebben
- Let op de tijd: Geef iedere paar minuten een seintje dat er door-geschoven moet worden
- Klassikaal nabespreken pak ingevulde sjablonen erbij:
- Waar waren leerlingen/studenten het over eens?
- Waar ontstond discussie?
- Welke argumenten verrasten?
- Waarover zijn leerlingen/studenten anders over gaan denken?
Verder lezen
- Biesta, G. (2015). Het prachtige risico van onderwijs. Culemborg: Phronese.
- Broersen, A., Ossenblok, A., & Montesano Montessori, N. (2015). Pesten en sociale veiligheid op scholen. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 108-119.
- Brown, B. (2010). The gifts of imperfection. Minnesota: Hazelden.
- Reijnen, L. (2018). Groepsvorming en sociale veiligheid. Opgehaald van Kieresoe: https://www.kieresoe.nl/wp-content/uploads/2019/08/Groepsvorming-en-sociale-veiligheid.pdf
- Van Stigt, M. (2016, september 19). Waarom anti-pestprotocollen niet werken. Opgehaald van Socialevraagstukken.nl: http://www.socialevraagstukken.nl/column/waarom-anti-pestprotocollen-niet-werken/
- Wassink, H. (2014, mei 30). Zo’n protocol tegen pesten ontheft leraar van initiatief. NRC.
Werkvormen om aan een positieve sfeer in de groep te werken:
Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.
Nieuw: KlassenKlets
Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:
Werken aan pestpreventie?
Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.
