Pesten moet je preventief aanpakken. Besteed heel veel aandacht aan positieve groepsvorming. Dat kan door het inzetten van werkvormen en spelletjesmaar het moet vooral verweven zitten in hoe jij met de klas omgaat. Sta bij voorbeeld bij de deur wanneer leerlingen binnenkomen: je ziet zoveel in die eerste minuten van de les.
Vaak is het goed om je intuïtie te volgen. Soms kom je een klas binnen en zit er een groepje te lachen en is dat prima. Dan denk je ‘leuk dat ze lol hebben samen’. En soms kom je een klas binnen in een soortgelijke situatie waarin een groepje zit te lachen en heb je meteen het gevoel dat er iets niet klopt. Ga in dat geval op je onderbuik gevoel af en probeer te achterhalen of er iets aan de hand is.
Hoe je pesten in een groep moet oplossen kun je het beste in een team, met collega’s die je klas ook goed kennen, bespreken. Een groep waarin gepest wordt is voor leerlingen onveilig maar ook voor jou als docent. Je kunt dan alle steun en feedback van je collega’s gebruiken.
Een van de pestpreventieve maatregelen die je kunt nemen is deze werkvorm uitvoeren met je klas. Of een gedeelte ervan want deze werk en het werkblad bevat meerdere onderdelen. Je zou er ook voor kunnen kiezen om hier twee lessen van te maken.
Doel
- Informatie overbrengen
- Stilstaan bij de begrippen ‘sociale veiligheid’ en ‘pesten’
- Herkennen van situaties die op pesten duiden
- Laagdrempelig bespreken van de veiligheid in de groep
- Bewustwording (groeps)gedrag.
- Verschillen (h)erkennen in elkaars visie
- Leren van elkaars inzichten
- Aanscherpen afspraken in de klas
- Bevorderen positief groepsgevoel
Werkwijze
- Open de PowerPointpresentatie KLIK HIER
- Print voor alle leerlingen het werkblad ‘sociale veiligheid en pesten’ uit KLIK HIER
- Bespreek de begrippen ‘Sociale veiligheid’ en ‘Pesten’
- Laat leerlingen woorden invullen in het woord-web op het werkblad.
- Bespreek klassikaal aan de hand van de woorden die werden ingevuld:
- Hebben meerdere leerlingen dezelfde woorden gebruikt?
- Welke woorden vallen het meest op?
- Wie wil er naar aanleiding hiervan iets delen met de klas?
- Laat leerlingen de tabel met situaties invullen.
- Verdeel de klas in groepjes die vervolgens de antwoorden gaan bespreken.
- Óf gebruik de PowerPoint en bespreek de situaties klassikaal.
- Laat leerlingen vervolgens de post-its op het werkblad invullen.
- Klassikaal nabespreken:
- Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het gele blaadje.
- Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het blauwe blaadje.
- Bespreek of de eerder dit jaar gemaakte afspraken misschien naar aanleiding hiervan moeten worden aangepast.
Verder lezen en Bronnen
- Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
- Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
- Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
- Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
- Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024. https://www.onderwijsinspectie.nl
- Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongeren. https://www.nji.nl
- Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholen. https://www.schoolenveiligheid.nl
KlassenKlets:
Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig.
KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:
Werken aan pestpreventie?
Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.
Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:
Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.
