Pesten en sociale veiligheid

Pesten moet je preventief aanpakken. Besteed heel veel aandacht aan positieve groepsvorming. Dat kan door het inzetten van werkvormen en spelletjesmaar het moet vooral verweven zitten in hoe jij met de klas omgaat. Sta bij voorbeeld bij de deur wanneer leerlingen binnenkomen: je ziet zoveel in die eerste minuten van de les.

Vaak is het goed om je intuïtie te volgen. Soms kom je een klas binnen en zit er een groepje te lachen en is dat prima. Dan denk je ‘leuk dat ze lol hebben samen’. En soms kom je een klas binnen in een soortgelijke situatie waarin een groepje zit te lachen en heb je meteen het gevoel dat er iets niet klopt. Ga in dat geval op je onderbuik gevoel af en probeer te achterhalen of er iets aan de hand is.

Hoe je pesten in een groep moet oplossen kun je het beste in een team, met collega’s die je klas ook goed kennen, bespreken. Een groep waarin gepest wordt is voor leerlingen onveilig maar ook voor jou als docent. Je kunt dan alle steun en feedback van je collega’s gebruiken.

Een van de pestpreventieve maatregelen die je kunt nemen is deze werkvorm uitvoeren met je klas. Of een gedeelte ervan want deze werk en het werkblad bevat meerdere onderdelen. Je zou er ook voor kunnen kiezen om hier twee lessen van te maken.

Doel

Informatie overbrengen
Stilstaan bij de begrippen ‘sociale veiligheid’ en ‘pesten’
Herkennen van situaties die op pesten duiden
Laagdrempelig bespreken van de veiligheid in de groep
Bewustwording (groeps)gedrag.
Verschillen (h)erkennen in elkaars visie
Leren van elkaars inzichten
Aanscherpen afspraken in de klas
Bevorderen positief groepsgevoel

Werkwijze

Open de PowerPointpresentatie KLIK HIER
Print voor alle leerlingen het werkblad ‘sociale veiligheid en pesten’ uit KLIK HIER
Bespreek de begrippen ‘Sociale veiligheid’ en ‘Pesten’
Laat leerlingen woorden invullen in het woord-web op het werkblad.
Bespreek klassikaal aan de hand van de woorden die werden ingevuld:
- Hebben meerdere leerlingen dezelfde woorden gebruikt?
- Welke woorden vallen het meest op?
- Wie wil er naar aanleiding hiervan iets delen met de klas?
Laat leerlingen de tabel met situaties invullen.
Verdeel de klas in groepjes die vervolgens de antwoorden gaan bespreken.
Óf gebruik de PowerPoint en bespreek de situaties klassikaal.
Laat leerlingen vervolgens de post-its op het werkblad invullen.
Klassikaal nabespreken:
- Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het gele blaadje.
- Laat een aantal leerlingen vertellen wat ze hebben opgeschreven op het blauwe blaadje.
- Bespreek of de eerder dit jaar gemaakte afspraken misschien naar aanleiding hiervan moeten worden aangepast.

Verder lezen en Bronnen

Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024. https://www.onderwijsinspectie.nl
Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongeren. https://www.nji.nl
Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholen. https://www.schoolenveiligheid.nl

KlassenKlets:

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

april 4, 2026april 5, 2026

Snitchen

“Hé mevrouw: snitchen is stitchen”.
“Ik ga echt niks meer zeggen. Als ik het vertel weet ik zeker dat iedereen mij een snitcher vindt”.
“Ik wil geen verraders als vrienden. Snitchen is gewoon laf”.

Op school speelt vertrouwen een grote rol in hoe jongeren met elkaar omgaan. Er gelden vaak duidelijke, maar ongeschreven regels: wat een klasgenoot je in vertrouwen vertelt, houd je voor jezelf. Tegelijkertijd zorgt die vertrouwensband voor een impliciete verwachting: je praat niet met docenten of andere volwassenen over wat binnen de groep gebeurt. Wie dat wel doet, riskeert reputatieschade. Het label “klikspaan” kan grote sociale gevolgen hebben en zelfs leiden tot buitensluiting.

School is nu eenmaal niet alleen een plek om te leren, maar ook een sociale arena waarin status, acceptatie en identiteit worden gevormd. Uit onderzoek blijkt dat groepsdruk een sterke invloed heeft op gedrag van leerlingen (Nederlands Jeugdinstituut, 2022).

In een vriendengroep is zwijgen soms een vorm van loyaliteit. Leerlingen beschermen elkaar door informatie niet te delen met docenten. Dit kan ervoor zorgen dat problemen onder de radar blijven. Het melden van onveilige situaties of vervelend gedrag wordt snel gezien als klikken. Maar er is een belangrijk verschil tussen snitchen uit eigenbelang en het delen van zorgen uit verantwoordelijkheid.

Deze werkvorm zet leerlingen/studenten aan het denken over wanneer je wel en wanneer je niet een situatie moet melden aan een volwassene.

Doel

Bespreekbaar maken van het begrip ‘snitchen’
Grenzen verkennen van onderlinge loyaliteit
Bewust worden van gevolgen van het niet melden van onveilige situaties
Informatie overbrengen
Bewustwording van eigen aannames
Elkaar beter leren kennen
Bewustwording (groeps)gedrag
Leren van elkaars inzichten
Verschillen (h)erkennen in elkaars visie

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
MBO

Werkwijze 1:

Print voor iedere leerling/student een werkblad uit KLIK HIER
Leerlingen/studenten lezen de info door en vullen het werkblad in
Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier leerlingen/studenten.
Leerlingen/studenten bespreken de antwoorden die ze gegeven hebben in hun groepje.
Bespreek klassikaal na.
- Wat valt op?
- Zijn er grote verschillen tussen de groepen?
- Waar zijn de groepsleden het over eens?
- Selecteer de vijf situaties waar de meeste bij ontstond.
- Wie is er, na anderen gehoord te hebben, van gedachten veranderd?
Laat leerlingen/studenten het werkblad inleveren: het kan een thema vormen tijdens een individueel (mentor)gesprek.

Werkwijze 2:

Download de PowerPointpresentatie met de info en de stellingen KLIK HIER
Kies de situaties die je wil bespreken
Geef alle leerlingen/studenten een wit, een rood en een groen kaartje.
De begeleider leest de situaties een voor een voor en de leerlingen/studenten geven aan of ze het ermee eens zijn (door het opsteken van een groen kaartje) of dat ze het er niet mee eens zijn (rood kaartje). Wanneer ze twijfelen gebruiken ze het witte kaartje.
Na iedere situatie kunnen een aantal argumenten gegeven worden waarom het wel of geen snitchen is wanneer dit gemeld wordt.
De begeleider leidt de discussie.

Verder lezen en Bronnen

Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024. https://www.onderwijsinspectie.nl
Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongeren. https://www.nji.nl
Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholen. https://www.schoolenveiligheid.nl

KlassenKlets:

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

januari 3, 2026januari 15, 2026

Happertje Nieuwjaar

Na de kerstvakantie kan het soms ‘rommelen’ in de groep. Het lijkt alsof leerlingen/studenten alle regels en afspraken vergeten zijn. De strijd op de apenrots wordt opnieuw uitgevochten. Niet voor niets worden deze weken de ‘Zilveren Weken’ genoemd.

Veel kennismakingsspelletjes doen helpt om ervoor te zorgen dat leerlingen/studenten zich opnieuw prettig voelen in de groep. In een klein groepje een ‘happertje’ maken is een leuke activiteit waarbij ze elkaar helpen bij het vouwen en daarna met het happertje met elkaar in gesprek gaan. Over wat ze willen, hopen en verwachten in het nieuwe jaar bij voorbeeld.
Mijn ervaring is dat leerlingen/studenten in de pauze vaak doorgaan met het anderen bevragen met behulp van het Happertje.

De vragen/zinnen die aangevuld moeten worden, die op het Happertje staan, zijn:

Komende tijd ga ik vooral meer…
Komende tijd ga ik vooral minder…
De leukste schooldag tot nu toe was…
Voor het eind van het jaar hoop ik dat…
Ik kijk vooral uit naar…
Ik ben tevreden over mezelf wanneer…
Mijn favoriete moment in de klas is…
De rest van het jaar let ik vooral op…

Doel

Creëren van een veilige gezellige sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel
(opnieuw) kennismaken
Delen van verwachtingen
Delen van persoonlijke zaken
Op een positieve vooruitkijken naar de rest van het schooljaar

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo
Hbo

Werkwijze

Verdeel de groep in tweetallen of kleine groepjes
Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit: KLI K HIER
Laat leerlingen/studenten het Happertje uitknippen en vouwen.
Sommige leerlingen/studenten kennen dit al en kunnen anderen helpen
Leerlingen/studenten gaan vervolgens elkaar bevragen en in gesprek over die vragen
Bespreek klassikaal de opbrengsten na.

BRON
Het ‘Happertje’ kende ik uit mijn jeugd. Deze werkvorm heb ik hierop gebaseerd en vorm gegeven zodat het paste bij mijn praktijksituatie. Ik heb naar de oorspronkelijke bron gezocht maar niet gevonden.

De tweede helft van het schooljaar positief beginnen met leerlingen?

Complimentenmemory

Goed aan de slag tijdens de Zilveren Weken na de vakantie?

GroepsGedoe 2.0

Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Alvast nadenken over volgend schooljaar en hoe dan op te starten?

Meer weten over groepsdynamiek en de eerste weken van het schooljaar? Ga met je team aan de slag tijdens een actieve, praktijkgerichte workshop:

Workshop Gouden weken

oktober 19, 2025oktober 19, 2025

KlassenKlets

“Ik zou de catering gratis maken. Gratis! Iedere dag iedereen gratis een frikandelbroodje.” is de eerste reactie van Tommy op de vraag wat de school zou moeten doen met een miljoen. “Nee, met z’n allen een week naar Disneyland Parijs” zegt Margje. “Nou”, zegt Janneke, “Ik heb opgeschreven: Iedereen een gratis elektrische fiets geven, daar heb je wat aan.”
“Of” zegt Tommy weer, “een verdieping óp de school maken en dan een hele grote aula maken”
Het blijft even stil in het groepje. “En dan een stuk van die aula met allemaal computers dat je daar kunt gamen.”
Saïd heeft nog niets gezegd maar zegt dan: “We kunnen het ook verdelen dan kan iedereen het zelf weten”. “Dat doen ze nooit,” zegt Janneke “Maar wat schrijven we nu op in het midden?”
In het groepje achter hen zijn ze het heel snel met elkaar eens. Ze hebben de vraag gekregen: ‘Wat zou je het meest missen wanneer de lessen door robots gegeven zouden worden?’ Ze willen géén robot voor de klas. Zeker niet.
“Eng” griezelt Jacqueline, “dan weet je niet wat ie gaat doen.”
“Ik kom niet meer naar school als er robots komen” bluft Farah, “Dan is online nog beter” Maar daar is niemand het mee eens.
“Een robot kan ook straf geven” denkt Teun “Maar ik heb liever gewoon een echt mens voor de klas”
“Zal ik die opschrijven?” vraagt José. “Ja,” zegt Teun “Een robot heeft geen gevoel”.

KlassenKlets is een kenninsmakingsspel maar ook zeker een werkvorm die je het hele jaar door kunt uitvoeren met een klas. Niet alleen leren leerlingen elkaar beter kennen, ook jij als docent krijgt een beter beeld van je studenten.

Voor deze werkvorm zijn veel verschillende kaartjes nodig met daarop verschillende onderwijs gerelateerde ‘KletsKaarten’. Het is fijn wanneer er veel kaartjes zijn: leerlingen/studenten hebben dan wat te kiezen. Je kunt deze kaartjes zelf maken maar je zou ook ‘KlassenKlets’ kunnen aanschaffen waarin zo’n 200 stevige kaartjes zitten die je ook zou kunnen gebruiken in de vorm van een bordspel. Voor bestellen KLIK HIER.

Wanneer je de kaartjes zelf maakt zorg er dan voor dat de vragen afgestemd zijn op jouw doelgroep. Kaartjes als “Wat is het eerste dat je zou veranderen wanneer jij de directeur was” of “Wat kunnen klasgenoten doen om je blij te maken” of “Wat zou je doen hier op school wanneer je een dag onzichtbaar zou zijn” kunnen eigenlijk op iedere school. Van het PO tot en met het mbo.

Doel

Elkaar beter leren kennen
Bevorderen positief groepsgevoel
Ontspannen nadenken over mogelijkheden
Uitwisselen ideeën
Versterken onderlinge band

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Ieder groepje krijgt een vraag op een kaartje en een A-3 vel met in het midden een rechthoek. Vanuit de hoeken van de rechthoek lopen lijnen naar de hoeken van het vel. Voor een sjabloon klik hier.

Leerlingen/studenten wordt gevraagd om ieder een vak in te vullen met een lijstje met de antwoorden die ze zouden geven op de vraag die op het kaartje staat. Ze doen dit individueel en in stilte. Het rechthoekige vak in het midden blijft vooralsnog leeg.

Daarna gaan ze om de beurt in het groepje hun lijst voorlezen. Wanneer iedereen geweest is maken ze in het groepje een top 3 van de meest belangrijke, interessant of meest grappige antwoorden. Deze top 3 schrijven ze in het middelste rechthoekige vak.

In de klas nabespreken en de top 3 van elk groepje kort op het bord zetten. Daarna klasgenoten hierop laten reageren en aanvullen.

Kennismakingsspel: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

april 11, 2025april 12, 2025

Check! Kaartje raden

Soms is het lekker om even iets actiefs te doen met een klas. Een werkvorm die positieve energie oplevert. Tijd voor de vrolijke, laagdrempelige werkvorm ‘Check! Kaartje raden’, die de sfeer positief beïnvloedt, die leerlingen/studenten in beweging brengt en die leerlingen/studenten leert associëren en de woordenschat spelenderwijs vergroot. Bovendien stimuleert het spel om na te denken over welke complimenten bij welke leerling/student passen.
Het spel lijkt een beetje op ‘Thirty seconds’.
Je kunt hiervoor kaartjes met positieve eigenschappen en vaardigheden zelf maken. Je kunt ook kwaliteitskaartjes nemen of gebruik maken van ‘Complimentenmemory’ waarin zo’n 100 kaarten zitten die je zou kunnen gebruiken. Voor meer info KLIK HIER

Voor wie

Bovenbouw PO (basisschool)
VO (voortgezet onderwijs)
MBO

Doel:

(Opnieuw) kennismaken
Leren complimenteren
(H)erkennen van eigenschappen
Leerlingen/studenten durven voor de klas te staan om iets te omschrijven
Vergroten actieve woordenschat
Plezierig met elkaar in competitie gaan
Creëren van een gezellige fijne sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel

Werkwijze:

Maak kaartjes met positieve eigenschappen en vaardigheden (zoals ‘kan goed samenwerken’, ‘is creatief’, ‘kan goed luisteren’) of gebruik kaartjes uit een bestaand spel zoals ‘Complimentenmemory’ of het Kwaliteitenspel.
De leerlingen/studenten zetten de tafels aan de kant en zetten de stoelen in een grote V-vorm.
Verdeel de groep in twee teams en zet deze schuin tegenover elkaar.
Daarna kan het spel gespeeld worden.

Spelregels:

Een leerling/student uit een van de twee teams gaat voor de klas staan
Laat de leerling/student is een kaartje zien en deze gaat wat erop staat omschrijven.
Dat kan door te beginnen met zinnen als: “iemand met deze vaardigheid kan je helpen met…” of “iemand met deze eigenschap zorgt ervoor dat…” of “Als je een opdracht moet uitvoeren met iemand met deze vaardigheid dan…”
De leerling/student kan ook klasgenoten opnoemen die deze vaardigheid bezitten
Het eigen team moet raden wat er op het kaartje staat.
Zodra iemand weet om welke kaart het gaat roept deze “Check!”
Als het goed is krijgt het team van deze leerling/student de kaart en de volgende klasgenoot uit het team krijgt de beurt. Is het antwoord niet goed gaat de beurt naar het andere team.
Het team met de meeste kaarten heeft gewonnen.

TIP
Leerlingen/studenten kunnen erg fanatiek worden van ‘Check’ en hard gaan roepen. Maak hierover afspraken. Ook door elkaar roepen helpt niet echt bij het raden van de kaartjes.

Verder lezen

Effectief leren complimenteren, Coert Visser KLIK HIER
Welk effect hebben complimenten van de leerkracht op het zelfvertrouwen van leerlingen in de bovenbouw van de basisschool? Wij-leren KLIK HIER
Feedback om leren zichtbaar te maken. John Hattie & Shirley Clarke KLIK HIER

Bron:

Deze werkvorm heb ik vorm gegeven zodat het paste bij de mijn praktijksituatie. De oorspronkelijke bron is het spel ‘Thirthy seconds’ .

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Nieuw: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

februari 11, 2025januari 31, 2026

Help! Stress!

Studiestress ontstaat wanneer de druk van schoolwerk, sociale verwachtingen en zelf opgelegde eisen zich opstapelen. Leerlingen ervaren het vaak als overweldigend, vooral wanneer ze het gevoel hebben dat ze niet kunnen voldoen aan de verwachtingen die ze van anderen (en van zichzelf) ervaren. Dit kan zich uiten in lichamelijke klachten zoals hoofdpijn of slaapproblemen, maar ook in verminderde motivatie en concentratie.

Als je gemotiveerd bent en gebruik maakt van je talenten, dan levert dat veel energie op en heb je plezier in wat je doet.
Kernwaarden zijn de kracht die je gedrag, je keuzes en je relaties vormgeeft. Ze zijn de fundamentele principes die bepalen wie je bent en wat je doet. Voor leerlingen zijn deze waarden essentieel in hun persoonlijke groei en ontwikkeling, want ze helpen hen niet alleen te ontdekken wie ze willen zijn, maar ook welke richting ze op willen gaan.

Ontdek hoe je de motivatie van studenten/leerlingen kunt verbeteren en tegelijkertijd de stress verminderen. Met behulp van deze werkvorm worden de persoonlijke kernwaarden achterhaald en leren studenten/leerlingen hoe deze kernwaarden samenhangen met stressfactoren en valkuilen.

Bovendien gaan ze met elkaar in gesprek en ervaren zo dat ze niet alleen staan.

Doel

Bewust worden en verkennen van eigen doelen
Motivatie positief beïnvloeden
Bewust worden van eigen overtuigingen
Herkennen van de eigen kernwaarden
Leren welke voordelen en valkuilen samenhangen met de gekozen kernwaarden
(H)erkennen van stressfactoren
Op positieve wijze feedback geven en verkrijgen
In gesprek gaan met anderen over kernwaarden
Met anderen oplossingen bedenken voor valkuilen en stressfactoren

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Print voor alle studenten/leerlingen het werkblad ‘Help! Stress!’ uit. KLIK HIER
Print voor jezelf de info: ‘Kernwaarden nader bekeken’ uit KLIK HIER
Laat de studenten/leerlingen het werkblad in stilte invullen:
Instructie:
- Kies uit de 21 kernwaarden 9 kernwaarden die wel bij je passen.
- Kies uit die 9 kernwaarden de 3 kernwaarden die het allerbeste bij je passen.
- Vul per kernwaarde de voordelen de nadelen/valkuilen in en daaronder wat stress op kan leveren en welke oplossingen er kunnen zijn voor jou.
- Ga vervolgens in een klein groepje in gesprek.
Geef studenten/leerlingen de link naar ‘Kernwaarden nader bekeken’ of print er een paar exemplaren uit ter inzage.
Laat studenten/leerlingen de ingevulde werkbladen inleveren. Het vormt een mooie ingang voor een begeleidingsgesprek.
Bespreek de opbrengsten klassikaal na.

Verder lezen

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media.

Inspectie van het Onderwijs. (2023). De Staat van het Onderwijs 2023. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Trimbos-instituut. (2023). Jongeren en mentale gezondheid: Trends en cijfers. Trimbos-instituut.VO-raad. (2022). Onderzoek naar prestatiedruk en studiestress in het voortgezet onderwijs. VO-raad.

Nieuw: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

januari 25, 2025februari 3, 2025

Argumentatieschema

Samenwerken in groepen is niet altijd makkelijk. Het vormen van een groep, het eerlijk verdelen van taken en de angst dat niet iedereen evenveel doet, zijn herkenbare uitdagingen. Maar met duidelijke afspraken, goede communicatie en samen nadenken over wat beter kan, kun je deze problemen aanpakken.

Groepswerk is meer dan alleen taken verdelen. Het is een kans om belangrijke vaardigheden te leren, zoals samenwerken, plannen en communiceren.
Het geeft soms gedoe in de groep op het moment dat leerlingen/studenten gevraagd wordt om in groepjes samen te werken. Door de ingevulde schema’s met elkaar te bespreken ontstaat er inzicht en wordt duidelijk welke mogelijke oplossingen er voor handen zijn.

Om een heldere redeneerwijze te volgen tijdens het argumenteren rondom de stelling ‘Samenwerken in een groepje is fijn’ wordt in deze werkvorm gebruik gemaakt van een schematische weergave. Hierbij wordt zichtbaar hoe iemand een redenering heeft opgebouwd naar aanleiding van een stelling. Zowel wat voor de stelling pleit als dat wat tegenargumenten zijn worden helder in beeld gebracht.

Doel

Samenwerkingsvaardigheden bevorderen
Bewust worden van eigen reserves wanneer het gaat om groepswerk
Bevorderen positief groepsgevoel
Bewust worden van argumenten voor en tegen
Met elkaar in gesprek gaan
Reflecteren op het eigen functioneren in een groep

Voor wie

Bovenbouw basisschool (PO)
Voortgezet onderwijs (VO)
MBO

Werkwijze

Print voor alle leerlingen/studenten het argumentatie schema uit KLIK HIER
Leg zonodig uit wat ze precies moeten doen: in de rode vakken komen argumenten die tegen de stelling pleiten en in de groen vakken worden argumenten vóór ingevuld. Het is de bedoeling dat de argumenten voor en tegen ook elk weer beargumenteerd worden. Ze moeten dus op de pijltjes letten.
Maak groepjes van ongeveer 4 leerlingen/studenten
In de groepjes worden de ingevulde schema’s vergeleken en besproken. Eventueel mogen er wijzigingen worden aangebracht wanneer iemand van mening is veranderd of een nieuw argument hoort dat belangrijk gevonden wordt.
Bespreek klassikaal de opbrengsten.
Maak een lijstje van de meest genoemde argumenten voor en tegen.
Bespreek oplossingen klassikaal.

TIP

Laat leerlingen/studenten de ingevulde schema’s inleveren: het kan een mooi aanknopingspunt vormen voor een begeleidingsgesprek.
Het stellingenschema kan voor allerlei stellingen gebruikt worden…

Verder lezen

Hattie, J. (2012). Visible Learning for Teachers: Maximizing Impact on Learning.
Boonstra, J. J. (2018). Veranderen in scholen: Handboek voor leiders en begeleiders in het onderwijs.
SLO (2020). Samenwerkingsvaardigheden in het onderwijs: Een handreiking voor docenten. Zie: www.slo.nl.

Nieuw: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

december 16, 2024november 16, 2025

Imago en Identiteit

Het Tijdschrift van 12 tot 18 plaatste een artikeltje van mij over identiteit en imago zie: KLIK HIER

De uitdaging voor jongeren is het vinden van een gezonde balans tussen hun identiteit en imago. Ze zijn op zoek. Zowel naar wie ze zijn als naar hoe ze door anderen gezien willen worden. En dan is er nog de druk van het erbij willen horen.
Wat is identiteit, wat is imago en wat zijn daar de verschillen tussen. Zien anderen jou zoals je jezelf ziet? Met deze werkvorm gaan leerlingen/studenten rondom deze vragen aan de slag met behulp van de ‘Identiteitscirkel’ (Abram, 2008)

Laat leerlingen/studenten de gemaakte identiteitscirkel inleveren: het vormt wellicht een mooie ingang voor een begeleidings- of mentorgesprek.

Doel

Op een positieve manier ieders uniek-zijn bekijken
Accepteren van verschillen in de groep
Stilstaan bij de begrippen identiteit en imago
Zelfvertrouwen over eigen ideeën te vergroten
Luisteren naar ideeën van een ander
Dingen te bekijken vanuit een ander perspectief
Reflecteren op eigen proces
Bevorderen positief groepsgevoel

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER
Geef een korte uitleg over wat identiteit is en wat imago is en deel de werkbladen uit. Voor achtergrond informatie KLIK HIER
Iedereen vult de vragen in en maakt vervolgend de identiteitscirkel
Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier personen
De groepgenoten leggen aan elkaar uit hoe hun identiteitcirkel eruit ziet
Vervolgens gaan ze met behulp van het werkblad kijken in hoeverre het beeld dat ze van zichzelf hebben overeenkomt met hoe ze bij anderen overkomen
Bespreek de opbrengsten klassikaal na
Laat de ingevulde werkbladen inleveren het vormt wellicht een mooie ingang vaoor begeleidingsgesprek.

Verder lezen

Abram Ido (2008) Artikel “Het Arenamodel ” KLIK HIER
Stevens Jan : Artikel “Ben jij Uniek?” KLIK HIER
Biesta Gert: Longread KLIK HIER
Engels, R. C. M. E., & Van den Eijnden, R. J. J. M. (2010). Jongeren en Sociale Media. Amsterdam: Boom Uitgevers.
Reijnen, L Identiteit en Imago van 12 tot 18 KLIK HIER
Twenge, J. M. (2017). iGen: Why Today’s Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy—and Completely Unprepared for Adulthood. New York: Atria Books.
Artikel NJI ’Zelfbeeld en identiteit’ KLIK HIER

Nieuw: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

november 9, 2024december 16, 2024

Odd socks day

Odd socks day wordt gevierd op 12 november. De dag is in het leven geroepen om te vieren dat we allemaal uniek zijn. Door op die dag twee verschillende of hele rare sokken te dragen laat je zien dat het oké is om anders te zijn en dat je tegen buitensluiten, pesten en discriminatie bent.

Je kunt op school iedereen stimuleren om twee verschillende sokken te dragen zo weer even aandacht te hebben voor het recht dat iedereen heeft om anders te zijn. Mooi moment om in de klas stil te staan bij sociale, culturele en persoonlijke diversiteit.

Je kunt ook aan de slag met een werkvorm die juist gaat over uniek-zijn en het bewust worden van ieders uniciteit.
Wat is identiteit, wat is imago en wat zijn daar de verschillen tussen. Zien anderen jou zoals je jezelf ziet? Met deze werkvorm ga je rondom deze vragen aan de slag met behulp van de ‘Identiteitscirkel’ (Abram, 2008)

Laat leerlingen/studenten de gemaakte identiteitscirkel inleveren: het vormt wellicht een mooi ingang voor een begeleidings- of mentorgesprek.

Doel

Op een positieve manier ieders uniek-zijn bekijken
Accepteren van verschillen in de groep
Stilstaan bij de begrippen identiteit en imago
Zelfvertrouwen over eigen ideeën te vergroten
Luisteren naar ideeën van een ander
Dingen te bekijken vanuit een ander perspectief
Reflecteren op eigen proces
Bevorderen positief groepsgevoel

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER
Geef een korte uitleg over wat identiteit is en wat imago is en deel de werkbladen uit
Iedereen vult de vragen in en maakt vervolgend de identiteitscirkel
Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier personen
De groepjes leggen aan elkaar uit hoe hun identiteitcirkel eruit ziet
Bespreek de opbrengsten klassikaal na

Verder lezen

Abram Ido (2008) Artikel “Het Arenamodel ” KLIK HIER
Stevens Jan : Artikel “Ben jij Uniek?” KLIK HIER
Biesta Gert: Longread KLIK HIER

Nieuw: KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

juni 4, 2024november 3, 2024

Complimenteren

Na elke vakantie is het goed om met de groep een positieve gezellige sfeer te creeëren. Na de zomervakantie zijn er de ‘Gouden weken’, na de kerstvakantie heb je de ‘Zilveren weken’. Het zijn periodes waarin positieve groepsvorming centraal staat. Na de meivakantie is het misschien wel extra belangrijk om de groepsdynamiek in de gaten te houden. De zogenaamde ‘Bronzen’ weken zijn aangebroken. Het laatste gedeelte van het schooljaar waarin de sfeer soms omslaat. Leerlingen/studenten kunnen extra hun best gaan doen om het schooljaar positief af te sluiten maar soms kunnen leerlingen/studenten ook de moed opgeven. Dit heeft effect op de groepsprocessen.
Elkaar bewust complimenteren kan helpen de groepsband te versterken. Een werkvorm die de nadruk legt op positiviteit en aandacht vraagt voor het zien en herkennen van goede eigenschappen en vaardigheden van klasgenoten. Complimenteren kun je leren.

Doel

(opnieuw) kennismaken
Leren complimenteren
(H)erkennen van eigenschappen
Inzicht krijgen in eigen en andermans kwaliteiten
Leren delen van kwaliteiten met de groep
Anderen helpen kwaliteiten te (h)erkennen
Creëren van een veilige gezellige sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
MBO

Werkwijze

Voor deze werkvorm zijn veel (ongeveer 50) verschillende kaartjes nodig met daarop eigenschappen en vaardigheden die leerlingen mogelijkerwijs bezitten of willen verwerven. Het is fijn wanneer er veel kaartjes zijn, er mogen ook dubbele kaartjes tussen zitten: Leerlingen/studenten hebben dan wat te kiezen wanneer ze klasgenoten willen complimenteren en soms zal een kaartje geschikt zijn voor meer dan één leerling/student. Je kunt deze kaartjes zelf maken maar je zou ook ‘Complimentenmemory’ kunnen aanschaffen waarin zo’n 100 stevige kaarten zitten op A5-formaat die voor deze werkvorm heel geschikt zijn.
Voor meer informatie KLIK HIER.
Voor bestellen KLIK HIER.
Wil je de kaartjes zelf maken denk dan aan vaardigheden zoals ‘samenwerken’, ‘luisteren’, ‘geconcentreerd kunnen werken’ enzovoort.

Laat de leerlingen/studenten in een grote kring zitten.
Bespreek:
- Hoe geef je een compliment op een goede manier?
- Wat maakt of een compliment ook goed ‘aankomt’?
- Hoe neem je een compliment in ontvangst?
Deel alle complimentenkaarten uit in de groep zodat iedereen nu minstens drie of meer kaarten heeft.
Leerlingen/studenten die een ‘dubbele’ kaart hebben mogen ruilen.
Om de beurt gaan leerlingen nu een kaart ‘cadeau’ geven aan een medeleerling/medestudenten waaraan ze meteen moesten denken toen ze de kaart kregen.
Als een leerling/student de kaart aan een medeleerling/medestudenten geeft wordt de volgende zin afgemaakt: “Ik geef je deze kaart omdat….”
Vertel in de instructie dat het de bedoeling is dat iedereen aan het eind van de les complimenten-kaarten heeft gekregen en niet dat een leerling/student tien kaarten heeft en een ander geen.

Tip
Vraag na iedere uitgedeelde kaart verduidelijking waarom deze leerling/student juist deze kaart krijgt. Leerlingen/studenten zijn geneigd de motivatie erg kort of algemeen te houden.
Wanneer een leerling/student een van de kaarten zelf willen houden omdat ze vinden dat ze zelf deze eigenschap of vaardigheid hebben dan mag dat maar dan moeten ze wel uitleggen waarom.

Verder lezen

Effectief leren complimenteren, Coert Visser KLIK HIER
Welk effect hebben complimenten van de leerkracht op het zelfvertrouwen van leerlingen in de bovenbouw van de basisschool? Wij-leren KLIK HIER
Feedback om leren zichtbaar te maken. John Hattie & Shirley Clarke KLIK HIER

Werk aan de sociale veiligheid met:

GroepsGedoe 2.0

Grip op de groep krijgen? Volg met je team een workshop

Workshop Groepsdynamiek