Reflectie-spiraal stage

Een stage in het mbo is bedoeld om leren in de praktijk mogelijk te maken. Tijdens een stage ontwikkelen studenten niet alleen vaardigheden, maar ook een beeld van zichzelf als toekomstige professional.

Ervaring alleen is niet genoeg is om echt te leren. Pas wanneer studenten bewust reflecteren op hun ervaringen, ontstaat er diepgaand leren en ontwikkeling.

Volgens het ervaringsleren van Kolb bestaat leren uit een cyclus: iets meemaken, erop terugkijken, erover nadenken en het vervolgens opnieuw toepassen. Zonder ontstaat er inzicht in waarom iets werkt of juist niet. Reflectie zorgt voor diepere kennis en betere overdraagbaarheid naar nieuwe situaties.

Doel

Op een positieve manier terugkijken op de stageperiode
Reflecteren op de eigen stage ervaring
Leren van elkaars ervaringen
Versterken groepsgevoel
Bijstellen leerdoelen
Oriënteren op de loopbaan

Voor wie

Werkwijze

Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER
Bespreek klassikaal de volgende vragen:
- Wat was het allerleukste tijdens je stage?
- Waar heb je het meeste van geleerd?
- Wat had je van te voren helemaal niet verwacht?
Laat studenten individueel het werkblad invullen
Verdeel de klas in tweetallen of kleine groepjes
Laat studenten de ingevulde formulieren bespreken. Laat ze elkaar adviezen en tips geven over hoe je een soortgelijke situatie anders aan zou kunnen pakken.
Bespreek de opbrengsten klassikaal na
Laat de ingevulde werkbladen inleveren het vormt wellicht een mooie ingang voor een begeleidingsgesprek.

Verder lezen en bronnen

Reflecterend leren SLO : KLIK HIER
Zelfsturend leren Kennisrotonde: KLIK HIER
Aan de slag met reflectie NJI: KLIK HIER

Het ‘Slakkenhuis’ is geïnspireerd op het slakkenhuis model zoals dat door Mieke Verkuijl werd ontwikkeld.

KlassenKlets:

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

april 12, 2026april 15, 2026

Werkplan Bronzen Weken

De laatste ‘Bronzen Weken’ van het schooljaar kunnen soms pittig zijn zowel voor docenten als
leerlingen/studenten. Soms heb je als mentor het hele jaar een fijne klas gehad waar je fijn mee kon werken. En dan ineens slaat het om. Er zijn kleine akkefietjes, meidenvennijn, ruzies om niets en wanneer je het ene brandje geblust hebt begint er ergens anders weer een verstoring van de orde en de sfeer.
Het einde van het schooljaar nadert en leerlingen/studenten beseffen dat ook. Het kan zijn dat ze de moed hebben opgegeven, ze gaan, zo denken ze, dit jaar tóch niet over dus gaan ze ook geen moeite meer doen, zitten niet lekker in hun vel zijn gedemotiveerd en slepen daar anderen daarin mee.

Groepsdynamisch gezien zijn de deze laatste weken de ‘Adjourning’-fase, de fase van afscheid nemen. Na de meivakantie is het misschien wel extra belangrijk om de groepsdynamiek in de gaten te houden. De zogenaamde ‘Bronzen’ weken zijn aangebroken.

Als docent heb je veel invloed op de groepsdynamiek. Met de juiste werkvormen en interventies op het juiste moment kun je inspelen op verloop van het proces van groepsvorming v an de eerste weken tot aan het eind van het schooljaar. Die laatste weken kunnen misschien wel pittig zijn maar het is een misvatting te denken dat je geen invloed meer kunt uitoefenen op de dynamiek in de groep. Begeleid en stuur het groepsproces en geef richting.

Een programma voor de mentorlessen van laatste weken van het schooljaar is handig. Het ‘Werkplan Bronzen Weken’ is een prettig houvast. Het geeft een overzicht van de fasen waarin groepsvorming verloopt, bevat tips voor mentoren en vakdocenten en welke werkvormen en spellen in welke periode geschikt zijn om in te zetten. Bespreek het werkplan samen met je collega’s of bijvoorbeeld met alle mentoren van een jaarlaag en vul het in. Om het werkplan te downloaden KLIK HIER

Er is ook een werkplan voor de Gouden Weken (bij de start van het schooljaar): KLIK HIER en een voor de zilveren weken (voor de eerste weken na de kerstvakantie): KLIK HIER

Gebruikte literatuur en bronnen

Bakker, M., & Mijland, I. (2009). Handboek positievbe groepsvorming. Oirschot: Quirijn.
Engelen R, v. (2022). De groepscode. Huizen: Pica.
Overveld, K. (2015). Groepsplan gedrag in het voortgezet onderwijs. Huizen: Pica.
Reijnen.L (2018) Groepsvorming en sociale veiligheid
Remmerswaal, J. (1995). Handboek groepsdynamica Nelissen. Barneveld.

Met dank aan Bregje van Goethem en Bart de Wijs

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Kennismakingsspel: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. Juist na de kerstvakantie is het belangrijk om te investeren in groepsdynamiek.
KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie: KlassenKlets

KlassenKlets

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

april 4, 2026mei 11, 2026

Snitchen

“Hé mevrouw: snitchen is stitchen”.
“Ik ga echt niks meer zeggen. Als ik het vertel weet ik zeker dat iedereen mij een snitcher vindt”.
“Ik wil geen verraders als vrienden. Snitchen is gewoon laf”.

Op school speelt vertrouwen een grote rol in hoe jongeren met elkaar omgaan. Er gelden vaak duidelijke, maar ongeschreven regels: wat een klasgenoot je in vertrouwen vertelt, houd je voor jezelf. Tegelijkertijd zorgt die vertrouwensband voor een impliciete verwachting: je praat niet met docenten of andere volwassenen over wat binnen de groep gebeurt. Wie dat wel doet, riskeert reputatieschade. Het label “klikspaan” kan grote sociale gevolgen hebben en zelfs leiden tot buitensluiting.

School is nu eenmaal niet alleen een plek om te leren, maar ook een sociale arena waarin status, acceptatie en identiteit worden gevormd. Uit onderzoek blijkt dat groepsdruk een sterke invloed heeft op gedrag van leerlingen (Nederlands Jeugdinstituut, 2022).

In een vriendengroep is zwijgen soms een vorm van loyaliteit. Leerlingen beschermen elkaar door informatie niet te delen met docenten. Dit kan ervoor zorgen dat problemen onder de radar blijven. Het melden van onveilige situaties of vervelend gedrag wordt snel gezien als klikken. Maar er is een belangrijk verschil tussen snitchen uit eigenbelang en het delen van zorgen uit verantwoordelijkheid.

Deze werkvorm zet leerlingen/studenten aan het denken over wanneer je wel en wanneer je niet een situatie moet melden aan een volwassene.

Doel

Bespreekbaar maken van het begrip ‘snitchen’
Grenzen verkennen van onderlinge loyaliteit
Bewust worden van gevolgen van het niet melden van onveilige situaties
Informatie overbrengen
Bewustwording van eigen aannames
Elkaar beter leren kennen
Bewustwording (groeps)gedrag
Leren van elkaars inzichten
Verschillen (h)erkennen in elkaars visie

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
MBO

Werkwijze 1:

Print voor iedere leerling/student een werkblad uit KLIK HIER
Leerlingen/studenten lezen de info door en vullen het werkblad in
Verdeel de klas in kleine groepjes van drie of vier leerlingen/studenten.
Leerlingen/studenten bespreken de antwoorden die ze gegeven hebben in hun groepje.
Bespreek klassikaal na.
- Wat valt op?
- Zijn er grote verschillen tussen de groepen?
- Waar zijn de groepsleden het over eens?
- Selecteer de vijf situaties waar de meeste bij ontstond.
- Wie is er, na anderen gehoord te hebben, van gedachten veranderd?
Laat leerlingen/studenten het werkblad inleveren: het kan een thema vormen tijdens een individueel (mentor)gesprek.

Werkwijze 2:

Download de PowerPointpresentatie met de info en de stellingen KLIK HIER
Kies de situaties die je wil bespreken
Geef alle leerlingen/studenten een wit, een rood en een groen kaartje.
De begeleider leest de situaties een voor een voor en de leerlingen/studenten geven aan of ze het ermee eens zijn (door het opsteken van een groen kaartje) of dat ze het er niet mee eens zijn (rood kaartje). Wanneer ze twijfelen gebruiken ze het witte kaartje.
Na iedere situatie kunnen een aantal argumenten gegeven worden waarom het wel of geen snitchen is wanneer dit gemeld wordt.
De begeleider leidt de discussie.

Verder lezen en Bronnen

Durlak, J. A., et al. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis. Child Development.
Meter, D. J., & Card, N. A. (2015). Effects of bystander intervention on bullying and victimization. Journal of Youth and Adolescence.
Rotenberg, K. J. (2010). Interpersonal trust during childhood and adolescence. Cambridge University Press.
Steinberg, L., & Monahan, K. C. (2007). Age differences in resistance to peer influence. Developmental Psychology.
Inspectie van het Onderwijs. (2024). De Staat van het Onderwijs 2024. https://www.onderwijsinspectie.nl
Nederlands Jeugdinstituut. (2022). Groepsdruk en jongeren. https://www.nji.nl
Stichting School & Veiligheid. (2023). Monitor sociale veiligheid in en rond scholen. https://www.schoolenveiligheid.nl

KlassenKlets:

KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

januari 3, 2026mei 11, 2026

Happertje Nieuwjaar

Veel kennismakingsspelletjes doen helpt om ervoor te zorgen dat leerlingen/studenten zich opnieuw prettig voelen in de groep. In een klein groepje een ‘happertje’ maken is een leuke activiteit waarbij ze elkaar helpen bij het vouwen en daarna met het happertje met elkaar in gesprek gaan. Over wat ze willen, hopen en verwachten bij voorbeeld.

Dat geldt natuurlijk ook voor collega’s. Met een happertje kun je op een laagdrempelige manier je verwachtingen en je hoop voor de rest van het schooljaar delen. Ook collega’s kunnen elkaar beter leren kennen met een happertje. Die versie vind je HIER.

Vouw er een paar en leg ze in de personeelskamer. Er ontstaan vast goede gesprekken.

De vragen/zinnen die aangevuld moeten worden, die op het Happertje staan, zijn:

Komende tijd ga ik vooral meer…
Komende tijd ga ik vooral minder…
De leukste schooldag tot nu toe was…
Voor mijn leerlingen/studenten hoop ik dat…
Ik ben tevreden wanneer…
Mijn favoriete moment in de klas is…
De rest van het jaar let ik vooral op…
Het eerste doel met deze klas is…

Doel

(opnieuw) kennismaken
Delen van verwachtingen
Delen van persoonlijke zaken
Op een positieve vooruitkijken naar het nieuwe schooljaar

Voor wie

Docenten PO
Docenten VO
Docenten Mbo
Docenten Hbo

Werkwijze

Verdeel de groep in tweetallen of kleine groepjes
Print een aantal werkbladen uit: KLI K HIER
Knip het happertje uit en vouw het
Ga elkaar bevragen en in ga gesprek over die vragen

BRON
Het ‘Happertje’ kende ik uit mijn jeugd. Deze werkvorm heb ik hierop gebaseerd en vorm gegeven zodat het paste bij mijn praktijksituatie. Ik heb naar de oorspronkelijke bron gezocht maar niet gevonden.

De tweede helft van het schooljaar positief beginnen met leerlingen?

Complimentenmemory

Goed aan de slag tijdens de Zilveren Weken na de vakantie?

GroepsGedoe 2.0

Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Alvast nadenken over volgend schooljaar en hoe dan op te starten?

Meer weten over groepsdynamiek en de eerste weken van het schooljaar? Ga met je team aan de slag tijdens een actieve, praktijkgerichte workshop:

Workshop Gouden weken

januari 3, 2026mei 11, 2026

Happertje Nieuwjaar

Na de kerstvakantie kan het soms ‘rommelen’ in de groep. Het lijkt alsof leerlingen/studenten alle regels en afspraken vergeten zijn. De strijd op de apenrots wordt opnieuw uitgevochten. Niet voor niets worden deze weken de ‘Zilveren Weken’ genoemd.

De vragen/zinnen die aangevuld moeten worden, die op het Happertje staan, zijn:

Komende tijd ga ik vooral meer…
Komende tijd ga ik vooral minder…
De leukste schooldag tot nu toe was…
Voor het eind van het jaar hoop ik dat…
Ik kijk vooral uit naar…
Ik ben tevreden over mezelf wanneer…
Mijn favoriete moment in de klas is…
De rest van het jaar let ik vooral op…

Doel

Creëren van een veilige gezellige sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel
(opnieuw) kennismaken
Delen van verwachtingen
Delen van persoonlijke zaken
Op een positieve vooruitkijken naar de rest van het schooljaar

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo
Hbo

Werkwijze

Verdeel de groep in tweetallen of kleine groepjes
Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit: KLI K HIER
Laat leerlingen/studenten het Happertje uitknippen en vouwen.
Sommige leerlingen/studenten kennen dit al en kunnen anderen helpen
Leerlingen/studenten gaan vervolgens elkaar bevragen en in gesprek over die vragen
Bespreek klassikaal de opbrengsten na.

De tweede helft van het schooljaar positief beginnen met leerlingen?

Complimentenmemory

Goed aan de slag tijdens de Zilveren Weken na de vakantie?

GroepsGedoe 2.0

Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Alvast nadenken over volgend schooljaar en hoe dan op te starten?

Meer weten over groepsdynamiek en de eerste weken van het schooljaar? Ga met je team aan de slag tijdens een actieve, praktijkgerichte workshop:

Workshop Gouden weken

oktober 19, 2025mei 11, 2026

KlassenKlets

“Ik zou de catering gratis maken. Gratis! Iedere dag iedereen gratis een frikandelbroodje.” is de eerste reactie van Tommy op de vraag wat de school zou moeten doen met een miljoen. “Nee, met z’n allen een week naar Disneyland Parijs” zegt Margje. “Nou”, zegt Janneke, “Ik heb opgeschreven: Iedereen een gratis elektrische fiets geven, daar heb je wat aan.”
“Of” zegt Tommy weer, “een verdieping óp de school maken en dan een hele grote aula maken”
Het blijft even stil in het groepje. “En dan een stuk van die aula met allemaal computers dat je daar kunt gamen.”
Saïd heeft nog niets gezegd maar zegt dan: “We kunnen het ook verdelen dan kan iedereen het zelf weten”. “Dat doen ze nooit,” zegt Janneke “Maar wat schrijven we nu op in het midden?”
In het groepje achter hen zijn ze het heel snel met elkaar eens. Ze hebben de vraag gekregen: ‘Wat zou je het meest missen wanneer de lessen door robots gegeven zouden worden?’ Ze willen géén robot voor de klas. Zeker niet.
“Eng” griezelt Jacqueline, “dan weet je niet wat ie gaat doen.”
“Ik kom niet meer naar school als er robots komen” bluft Farah, “Dan is online nog beter” Maar daar is niemand het mee eens.
“Een robot kan ook straf geven” denkt Teun “Maar ik heb liever gewoon een echt mens voor de klas”
“Zal ik die opschrijven?” vraagt José. “Ja,” zegt Teun “Een robot heeft geen gevoel”.

KlassenKlets is een kenninsmakingsspel maar ook zeker een werkvorm die je het hele jaar door kunt uitvoeren met een klas. Niet alleen leren leerlingen elkaar beter kennen, ook jij als docent krijgt een beter beeld van je studenten.

Voor deze werkvorm zijn veel verschillende kaartjes nodig met daarop verschillende onderwijs gerelateerde ‘KletsKaarten’. Het is fijn wanneer er veel kaartjes zijn: leerlingen/studenten hebben dan wat te kiezen. Je kunt deze kaartjes zelf maken maar je zou ook ‘KlassenKlets’ kunnen aanschaffen waarin zo’n 200 stevige kaartjes zitten die je ook zou kunnen gebruiken in de vorm van een bordspel. Voor bestellen KLIK HIER.

Wanneer je de kaartjes zelf maakt zorg er dan voor dat de vragen afgestemd zijn op jouw doelgroep. Kaartjes als “Wat is het eerste dat je zou veranderen wanneer jij de directeur was” of “Wat kunnen klasgenoten doen om je blij te maken” of “Wat zou je doen hier op school wanneer je een dag onzichtbaar zou zijn” kunnen eigenlijk op iedere school. Van het PO tot en met het mbo.

Doel

Elkaar beter leren kennen
Bevorderen positief groepsgevoel
Ontspannen nadenken over mogelijkheden
Uitwisselen ideeën
Versterken onderlinge band

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Ieder groepje krijgt een vraag op een kaartje en een A-3 vel met in het midden een rechthoek. Vanuit de hoeken van de rechthoek lopen lijnen naar de hoeken van het vel. Voor een sjabloon klik hier.

Leerlingen/studenten wordt gevraagd om ieder een vak in te vullen met een lijstje met de antwoorden die ze zouden geven op de vraag die op het kaartje staat. Ze doen dit individueel en in stilte. Het rechthoekige vak in het midden blijft vooralsnog leeg.

Daarna gaan ze om de beurt in het groepje hun lijst voorlezen. Wanneer iedereen geweest is maken ze in het groepje een top 3 van de meest belangrijke, interessant of meest grappige antwoorden. Deze top 3 schrijven ze in het middelste rechthoekige vak.

In de klas nabespreken en de top 3 van elk groepje kort op het bord zetten. Daarna klasgenoten hierop laten reageren en aanvullen.

Kennismakingsspel: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

juni 21, 2025juni 24, 2025

Gouden Weken

De eerste periode van het nieuwe schooljaar zijn ‘goud’ waard. Tijdens die eerste 6 tot 8 schoolweken wordt het fundament gelegd voor een gezonde groepsdynamiek. Studenten/leerlingen verkennen elkaar, de docent en de regels. Ze willen vooral ‘erbij’ horen en zoeken naar hun plaats in de groep. In deze periode worden de normen en waarden van een klas bepaald. De docent speelt in deze fase een belangrijke rol, heeft de regie en geeft richting aan het proces van groepsvorming. Met de juiste werkvormen op het juiste moment ingezet wordt het groepsproces op een positieve manier ondersteund.

De tijd en energie die je als leerkracht de eerste weken besteedt aan kennismaken, die tijd verdien je in de loop van het jaar dubbel en dwars terug. Gebruik tijdens die ‘Gouden weken’ spelletjes en werkvormen die ervoor zorgen dat leerlingen elkaar beter leren kennen en die positieve groepsvorming bevorderen. Met actieve en activerende werkvormen werk je aan de sociale veiligheid in de groep.

Een groep die niet goed functioneert zal niet, of moeilijker, tot leren komen. Wanneer je later in het jaar regelmatig een les stil moet leggen omdat er gedoe is in de groep kost dat niet alleen tijd maar vooral veel negatieve energie. Gedurende het hele jaar zul je als leerkracht de regie moeten houden op de dynamiek in de klas en veel kennismakings- en samenwerkingswerkvormen in moeten zetten

Samen met collega’s die b.v. dezelfde jaarlaag lesgeven kun je een doelgericht plan maken met daarin wat je wanneer het beste kunt inzetten. Het ‘Werkplan Gouden weken’ is hiervoor heel geschikt.

De werkvormen die met name geschikt zijn om de eerste weken in te zetten staan hieronder bij elkaar. Kijk bij elke werkvorm goed welke het meest geschikt is voor jouw doelgroep en wat bij jouw manier van werken past. Tegelijk is het goed om eens een werkvorm te gebruiken of uit te proberen die misschien nét buiten je comfort-zone ligt.

De werkvormen zijn allemaal uitgetest in de praktijk bij verschillende doelgroepen zowel in het mbo als in het vo en in de bovenbouw van het po.

Heb je vragen of opmerkingen: stel ze gerust. Stuur een mailtje naar: info@kieresoe.nl

Er is ook een nieuwsbrief die ongeveer 1x per maand verschijnt met daarin ook uitgewerkte lessen en werkvormen die juist voor die maand geschikt zijn om in de klas te gebruiken.

Klik en download: Werkplan Gouden weken

Een inmiddels klassieker is de werkvorm ‘Over de Streep’. Veel mensen zien deze werkvorm als een zware activiteit waarbij tranen vloeien en studenten/leerlingen overstuur kunnen raken. Dat hoeft echter helemaal niet! Je kunt het ook op een heel speelse. laagdrempelige manier inzetten zonder veel drama. Het ligt er helemaal aan welke vragen je stelt. Hoe je dat kunt aanpakken zie : ‘Over de streep light’
Klik en download: Over de streep light

Doe verder veel kennismakings en samenwerkingswerkvormen zoals ‘Vliegende Start’ waarbij de klas lekker aan het vouwen slaat en met elkaar in gesprek raakt.
Klik en download: Vliegende Start

De werkvorm ‘Happertjes’ heeft het zelfde effect en dient hetzelfde doel. Deze happertjes zijn er ook in het Engels en in het Frans. Bovendien is er ook een voor collega’s om in de personeelskamer te leggen.
Klik en download: Happertjes

Je wil ook graag doelgericht aan de slag met je klas. Laat Studenten/leerlingen nadenken over wat ze dit jaar willen bereiken. Waarop ze willen focussen. Wat zijn hun persoonlijke doelen en waarom zijn die belangrijk voor ze? Het ingevulde werkblad geeft ook een mooi houvast voor een (mentor)gesprek.
Klik en download:Persoonlijke doelen

Zeggen dat je ergens goed in bent getuigt in de ogen van studenten/leerlingen van eigendunk en als je iets niet mag hebben is het ‘eigendunk’. Een mooie gelegenheid om het te hebben over eigendunk en het verschil met zelfwaardering en terecht trots mogen zijn op iets waarin je goed bent.
Klik en download: Eigendunk

Wie kent de klasgenoten goed? Met deze werkvorm gaan studenten/leerlingen bedenken welke uitspraken bij welke klasgenoten passen.
Klik en download: Wat past bij wie

Goed voorbereiden op de Gouden Weken na de vakantie?

Meer weten over groepsdynamiek en de eerste weken van het schooljaar? Ga met je team aan de slag tijdens een actieve, praktijkgerichte workshop:

Workshop Gouden weken

Het schooljaar positief beginnen met leerlingen?

Complimentenmemory

KlassenKlets

KlassenKlets

Werken aan een sociaal veilige groep ?

Dat kan met GroepsGedoe 2.0. Een pakket met 74 verschillende stevige kaarten op A5-formaat met daarop stellingen die jongeren aan het denken zetten over hoe ze met elkaar pestgedrag kunnen voorkomen.

GroepsGedoe 2.0

maart 17, 2025mei 11, 2026

Vliegende start

Veel leerlingen/studenten vinden de start van het nieuwe schooljaar spannend. Zeker wanneer ze in een nieuwe groep starten of beginnen op een nieuwe school. Veel kennismakingsspelletjes doen helpt om ervoor te zorgen dat leerlingen/studenten zich prettig gaan voelen in de groep. In een klein groepje een ‘vliegtuigje’ vouwen is een leuke activiteit waarbij ze elkaar helpen bij het vouwen en daarna met elkaar in gesprek gaan. Over wat ze willen, hopen en verwachten bij voorbeeld. Ze leren elkaar beter kennen. Het vliegtuigje wordt namelijk gevouwen van een speciaal sjabloon.

Doel

Creëren van een veilige gezellige sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel
(opnieuw) kennismaken
Delen van verwachtingen
Samen nadenken over doelen e verwachtingen
Aandacht richten op elkaar en op de groep
Creëren van een prettige, ontspannen en gezellige sfeer
Versterken onderlinge band

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Verdeel de groep in groepjes (maximaal 8 groepjes)
Print voor ieder groepje een vliegtuig-sjabloon uit: KLIK HIER.
Ieder groepje krijgt een sjabloon met een andere tekst.
Het sjabloon wordt ingevuld door alle leden van het groepje
Laat leerlingen/studenten het vliegtuigje vouwen.
Spreek duidelijk af dat de vliegtuigjes pas mogen gaan vliegen na een teken van de docent.
Na dit teken worden de vliegtuigjes naar een ander groepje gevlogen.
Dit groepje vouwt het vliegtuigje open en alle groepsleden schrijven hun antwoorden erbij.
Dit gaat door tot bij alle groepjes, alle verschillende vliegtuigjes zijn voorbij gekomen.
Haal de vliegtuigjes op en bespreek klassikaal de opbrengsten na.

Stellingen in de sjablonen van de vliegtuigjes:

Dit wordt een superfijne klas omdat…
Als ik iets niet weet vraag ik het aan…
Het leukste schoolvak is…
Wat ik dit schooljaar zeker ga doen is….
Een nieuwe klas is fijn want…
Met mijn diploma op zak kan ik straks…
Ik heb juist voor deze school gekozen omdat…
Wat helpt om beter te leren of te presteren …

Nieuw Kennismakingsspel: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Het schooljaar positief beginnen met leerlingen?

Complimentenmemory

Goed voorbereiden op de Gouden Weken na de vakantie?

GroepsGedoe 2.0

Meer weten over groepsdynamiek en de eerste weken van het schooljaar? Ga met je team aan de slag tijdens een actieve, praktijkgerichte workshop:

Workshop Gouden weken

maart 9, 2025mei 11, 2026

Cirkel van Invloed

“Mevrouw, komt er een derde wereldoorlog?”, “Trump gaat Groenland kopen!”, “Mijn moeder heeft noodpakketten gemaakt.”
Wanneer de wereld de klas binnenkomt is het niet makkelijk om leerlingen/studenten gerust te stellen. Zeker wanneer je zelf zorgen hebt over alles wat op ons afkomt. Polarisatie, oorlog, klimaatverandering de zoveelste vreemde actie van Trump. Jongeren zien dagelijks nieuws over geweld, vluchtelingen en internationale spanningen. Dit kan gevoelens van machteloosheid oproepen.
Er over praten kan helpen. Een manier om hierover in gesprek te gaan in de klas is door gebruik te maken van de ‘Cirkel van Invloed’. Het helpt jongeren om onderscheid te maken tussen zaken waar ze zich zorgen over maken (Cirkel van Betrokkenheid) en dingen waar ze echt invloed op hebben (Cirkel van Invloed).
Er zijn ook twee filmpjes bijgevoegd die illustreren hoe positiviteit kan werken.

Doel

Leerlingen/studenten laten nadenken over wat zij wel en niet kunnen beïnvloeden.
Leerlingen/studenten helpen bij het omgaan met zorgen en stress over situaties buiten hun controle.
Inzicht geven in hoe kleine acties een groot verschil kunnen maken.
Dingen te bekijken vanuit een ander perspectief
Reflecteren op eigen proces
Bevorderen positief groepsgevoel

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
Mbo

Werkwijze

Print voor alle leerlingen/studenten het werkblad uit KLIK HIER.
Bespreek met leerlingen/studenten de invloedcirkels van Covey een handvat hiervoor vind je HIER.
Neem met leerlingen/studenten het werkblad door en leg het schema uit.
Bekijk vervolgens een of twee filmpjes die gaan over hoe je invloed kunt hebben. Een filmpje is een animatie waarin duidelijk wordt dat iemand helpen positief doorwerkt : KLIK HIER .
Een een filmpje met Victor Mids die laat zien hoe invloed positief kan doorwerken op bij voorbeeld sportprestaties: KLIK HIER .
Verdeel de klas in kleine groepjes of tweetallen en laat ze de cirkels invullen en met elkaar bespreken.
Bespreek de opbrengsten klassikaal na.
Laat leerlingen/studenten de werkbladen inleveren. Het vormt misschien een mooi aanknopingspunt voor een begeleidingsgesprek.

Verder lezen:

Covey, S. R. (1989). The 7 Habits of Highly Effective People.
Galtung, J. (1996). Peace by Peaceful Means.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2006). Peace Education for Consensual Peace.

Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid

februari 22, 2025mei 11, 2026

Complimenten Rally

Het geven van positieve feedback en complimenten door leerlingen/studenten aan elkaar versterkt relaties en kan zorgen voor een goede sfeer in de klas. Het bevordert de onderlinge betrokkenheid. Het beïnvloedt de groepsdynamiek op een positieve manier. Als leerkracht geeft het werken met deze werkvorm ook inzicht in hoe klasgenoten elkaar zien.
Bovendien leren leerlingen/studenten complimenten te ontvangen en te internaliseren. Het kan het zelfvertrouwen en het zelfinzicht vergroten.
Leerlingen/studenten gaan, voor ze iemand uitkiezen in deze ‘rally’, hardop met elkaar bespreken bij wie een bepaalde vaardigheid/eigenschap het beste past. Dus ook klasgenoten wiens naam niet op het briefje staan ontvangen op deze manier positieve feedback cq een compliment.

Voor deze werkvorm zijn veel verschillende kaartjes nodig met daarop verschillende positieve eigenschappen en vaardigheden. Het is fijn wanneer er veel kaartjes zijn, er mogen ook dubbele kaartjes tussen zitten: Leerlingen/studenten hebben dan wat te kiezen en soms zal een kaartje geschikt zijn voor meer dan één leerling/student. Je kunt deze kaartjes zelf maken, je kunt Kwaliteitenkaartjes gebruiken maar je zou ook ‘Complimentenmemory’ kunnen aanschaffen waarin zo’n 100 stevige kaarten zitten op A5-formaat die voor deze werkvorm heel geschikt zijn. Voor bestellen KLIK HIER
Maak je zelf kaarten zorg er dan voor dat de vaardigheden/eigenschappen op die kaartjes heel divers zijn zodat eigenschappen positief gekaderd zijn en er voor iedereen kaartjes zijn die van toepassing zijn. Bij voorbeeld: ‘is heel precies’, ‘heeft veel energie’, ‘heeft veel ideën’ of ‘blijft niet lang boos’.

Doel

(opnieuw) kennismaken
Leren complimenteren
Complimenten kunnen onderbouwen
(H)erkennen van eigenschappen en vaardigheden
Inzicht krijgen in eigen en andermans kwaliteiten en vaardigheden
Leren delen van kwaliteiten met de groep
Anderen helpen kwaliteiten en vaardigheden te (h)erkennen
Creëren van een veilige gezellige sfeer
Bevorderen positief groepsgevoel

Voor wie

Bovenbouw PO
VO
MBO

Werkwijze

Verdeel de klas in twee teams. Kies teamcaptains die de score bij gaan houden
Leg op een aantal aan elkaar geschoven tafels een heleboel complimentenkaarten, kleine lege blaadjes en een potlood of pen.
De leerling/student uit het team dat aan de beurt is schrijft de naam van een klasgenoot op een van de kleine blaadjes en legt deze omgekeerd op tafel. Daarna worden er drie vaardigheden/eigenschappen die bij deze persoon passen uitgekozen.
De leerling/student laat één kaartje aan de klas zien.
Het eigen team overlegt hardop en noemt de naam van de klasgenoot die volgens hen het best bij deze kwaliteit past.
- Wanneer meteen de juiste naam genoemd wordt krijgt het team 3 punten en de volgende speler uit het team is aan de beurt.
- Wanneer de naam die genoemd is niet de naam is die op het blaadje staat krijgt het team een tweede kaartje te zien en kunnen er 2 punten verdiend worden en is de volgende speler.
- Nog steeds fout? De leerling/student laat het derde kaartje zien en het team mag voor de laatste keer raden voor 1 punt.
- Als het team alle drie de keren fout raadt, krijgt het geen punten maar mag het andere team 1 keer raden en een bonuspunt verdienen.
Daarna begint een nieuwe ronde met een speler uit het andere team.

Het spel eindigt wanneer iedereen aan de beurt is geweest of na een vooraf bepaalde tijd.
Het team met de meeste punten wint!

Verder lezen

Effectief leren complimenteren, Coert Visser KLIK HIER
Welk effect hebben complimenten van de leerkracht op het zelfvertrouwen van leerlingen in de bovenbouw van de basisschool? Wij-leren KLIK HIER
Feedback om leren zichtbaar te maken. John Hattie & Shirley Clarke KLIK HIER

Werkvormen om aan de sociale veiligheid in groepen werken:

Het blijft belangrijk om te investeren in groepsbindende activiteiten: kennismakingsspellen, werkvormen die een positieve sfeer in de groep bestendigen. Een mooie manier daarvoor is werken met ‘complimentenmemory’. De kaarten met positieve eigenschappen en vaardigheden kunnen gekoppeld worden aan de verschillende groepsrollen.
Leerlingen/studenten kunnen dan eerst een aantal kaartjes uit het spel kiezen waarvan ze denken dat het bij hen past en daarna kijken in hoeverre dat strookt met de groepsrol die ze zichzelf hebben toebedeeld. Ook hierover kun je als mentor later in gesprek.

Complimentenmemory

Nieuw: KlassenKlets

Door het hele jaar heen is het van belang om de dynamiek in een groep positief te beïnvloeden. Om de sfeer positief te beïnvloeden, om de onderlinge band te versterken en een gevoel van saamhorigheid te creëren zijn kennismakingsactiviteiten nuttig en nodig. KlassenKlets bestaat uit kaartjes met vragen die je op verschillende manieren in de klas kunt gebruiken. Het is ook in te zetten als een bordspel. Hoe dat werkt en meer info zie:

KlassenKlets

Werken aan pestpreventie?

Met het stellingen-pakket ‘GroepsGedoe’ leren leerlingen/studenten elkaar beter kennen en leren ze vooral hoe ze zelf invoed kunnen hebben op de dynamiek in de groep.

GroepsGedoe 2.0

Sociale veiligheid op school? Volg met je team een workshop

Workshop sociale veiligheid